5 minute

Na drie koppies koffie en ‘n halwe liter water, laat weet my biologiese seine dat dit nou nodig geword het om ‘n watertjie af te slaan. Ek loer om my rond. Die kinders bou ‘n kasteel uit Lego en kussings. Behalwe vir die wasmasjien wat op die agtergrond getuig van my effektiewe oggend is die huis vreedsaam.

Ek beweeg so geruisloos as moontlik verby Fort De Wet en seil ek die kleedkamer binne. Sekondes voor ek myself met ‘n sug begin verlig, kom die stemmetjie: “Mamma, kan jy asseblief vir ons Arabiese tee maak?” My “neus-poeier-roetine” is ook al onderbreek met “Mamma, daar is ‘n muis agter die yskas” (wat ‘n muurbalballetjie was); “Mamma, ek is honger vir pannekoek”; “Mamma,  ek het per ongeluk die melk laat val” en “Mamma, ek het ‘n Barbie skoen in my neus”. Ek het ‘n wyle gelede darem al geleer om die deur te sluit as ek werklik ‘n privaat oomblik nodig het (hetsy alleen of saam my wederhelfte). Van hoop op klop word geen ouer gefop.

Kinders het supersoniese gehoor… met selektief deurlaatbare oormembrane. As die poppe in rye gepak word en daar les gegee word oor inkleurtegnieke, kan ek roep en roep en roep, maar die kos sal eerder koud word voor daar op my roepstem geantwoord word. As die dinosourusse eers die aanval loods op die Power Rangers in die gang, kan ek skree en gil en offer net wat hul gister gevra het, maar die kranse sal antwoord gee en varke sal vlieg voor hulle reageer.

Laat ek egter nou ‘n Simba pakkie oopmaak, hoor hulle dit deur drie geslote deure en musiek wat blêr. Durf ek dit om ‘n pakkie ingevoerde Jelly Tots uit die kas te haal, is hulle blitsig in die kombuis om te sien waar ek dit wegsteek. Die ewolusie van kinderore is wonderlik. Hulle stel belang in husse, kan sjokolade meters ver hoor breek en begin spontaan weghardloop as ek die kool begin rasper vir slaai. Hoe en hoekom weet ek nie. Teoretiese kennis is nie eers op Google te vind nie. Maar in die praktyk kan menige mamma met my saamstem: kinders se tydsberekening is ‘n paradoksale enigma. Perfek vir hulle. Kak vir mamma.

 

My blaas se grense word getoets terwyl ek verduidelik dat hulle net ‘n paar minute moet wag. ‘n Redenasie volg oor kinders wat al gesterf het as gevolg van ontwatering en dat tee kalmerend is en dat… en toe piepie ek sommer so in die debat in. 5 minute. Dis al wat ek eintlik gevra het. Na drie ure sonder tee was die nood egter te groot en 5 minute te veel gevra.

Ek het nou net die halwe koppie tee van vanoggend uit die fort gaan haal en in die wasbak afgegooi. En ek skryf dit neer. Eendag as ek oud is… en in vrede kan water afslaan.. gaan ek weer lees oor die besige 5 minute… en wie weet… dalk is dit dan snaaks.

Advertisements

Ek het geweet…

Ek het geweet dit gaan een of ander tyd gebeur…

Ek ruik pannekoek. Ouma is besig om die kombuis na nuwe vlakke van vuil te vat met die twee kleinkinders wat stroop, roomys, kaneelsuiker en ‘n karamelbesigheid eksperimente uitvoer. Die sug van tevredenheid kom uit ‘n put van dankbaarheid.

Ek beloer die verfkolle wat op teëls versprei. Oupa laat twee ontluikende kunstenaars (wat genadiglik goed is met Wiskunde) akrielskilderye maak vir sy studeerkamer in Suid-Afrika. Die knop in my keel is as gevolg van vreugde.

Ek word wakker met gille van plesier soos ‘n skaatsplank met ‘n seuntjie en dinosourus op deur die gang getrek word… deur ‘n Ouma in pajamas. ‘n Dogtertjie se lag laat my tone krul van lekkerkry as sy Oupa verras met ‘n skelpienk naellak op sy tone.

Ek slaap tot ek wakker word. En dan het ‘n feëtjie ontbyt gemaak, die sitkamer gestofsuig, die kombuis opgeruim en die wasgoed weggepak.

Die Kersboom se liggies flikker in die hoek… en al was ek nie daar nie, weet ek dit is waar: Oupas en Oumas is gemaak om seker te maak dat kinders bomenslik bederf word.

En toe kom die nuus…

In my hart het die wete gelê dat iemand in Suid-Afrika die tydelike met die ewige gaan verruil en ek sal hier wees… in die woestyn… duisende kilometers weg. My Ouma se jongste sussie het skielik die houtjassie aangetrek en die lig tegemoet geloop. Ons harte is seer, tog loop ons bekers oor. Dis die Skoppensboer waarteen Marais gewaarsku het:

’n Druppel gal is in die soetste wyn;
’n traan is op elk’ vrolik’ snaar,
in elke lag ’n sug van pyn,
in elke roos ‘n dowwe blaar.

Die een wat deur die nag
ons pret beloer
en laaste lag
is Skoppensboer

Ek het dit geweet… en steeds is ek onaangenaam verras. Ek kyk met ‘n nuwe bril na die vuil kombuis en verfkolle op die teëls. Ek knoop dit in my hart, sement die klanke van ‘n vol huis in my oor, koester die reuke in my stilte en as ek so aan my wyntjie teug, kies ek om vanaand nie die gal te proe nie, maar die soetheid van ‘n seëning oor my tong te laat spoel. En al gaan die wete nie weg nie, weet ek ook dit:

Die heerlikheid van vlees en bloed;
die hare wat die sonlig vang
en weergee in ’n goue gloed:
die dagbreek op elk’ sagte wang
(En met apologie)

doen ek mee in hierdie Kersfees-Loflied-Vreugde-Sang.

 

Egskeiding

‘n Vriendin van my stap deur die plasse water op egskeiding-grond. Sy skree op die man wat haar ingeruil het vir ‘n jonger duiker, want hoe ouer die bok, hoe harder is die horing. Sy huil oor die vernedering en die gevoel van “ek-is-nie-goed-genoeg-nie” en die selfverwyt wat soos ‘n irriterende muskiet om haar kop en in haar binne-oor bly singel. Sy wens sy kon die horlosie terugdraai, sy het hopeloos te veel jare op ‘n poephol gemors. En nou gaan die nuwe Mevrou My_tieties_het_nog_nie_begin_hang_nie, deel in die pensioen waaraan sy ook vir 30 jaar gewerk het. Wraakgedagtes van hoe sy sekere liggaamsdele met ‘n stomp teelepel wil afsny neem oor na ‘n paar glase wyn en word eindelik met die verdriet van mislukking vervang. Sy verwens haar pa wat haar eintlik vriendelik verplig (oftewel “aangeraai”) het om met Mnr. Reg-In-Daai-Oomblik die knoop deur te haak, want die toekoms het toe so stabiel, veilig en koesterend voorgekom. Die liefde is blind, so jy sien nie die stront kom nie. Maar die liefde se neus werk goed en sy moes lankal die vis in die gras geruik het.

Ek het nie vreeslik ervaring op die gebied van egskeiding nie. Ek het dit egter in die laaste paar jaar al telkemale oorweeg,  veral as Manlief… wag, dat ek nou nie vuil wasgoed op die vloer los nie (kug-kug). Met genade was die oomblikke gelukkig van korte duur en het ons huwelik nog ‘n jaar oorleef. Nie sonder swoeg en sweet en swets nie (wyn help ook soms om die pyn te verlig), maar so staan ek dus met albei voete nog in die potplant van ons vereniging. Gelukkig, gesond, geseënd.

 

Ek verstaan dat egskeiding nie maklik is nie. Dis soos om aansoek te doen vir jou enkellopende bestuurslisensie na jare van passasier wees in die gesinskar. Jy moet jou oë laat toets (ook jou geloof). Jy moet in toue staan en op jou tong byt om nie iemand te vloek nie. Al het jy die onkeerbare drang om in die hoekie te gaan sit en jouself oor te gee aan verwesenheid, weet jy die vloer is vuil en is jy nie lus om die papgekoude Mentos uit jou broek te was nie. Maar eindelik kom jy voor, handig jy die papierwerk in en dan wag die vryheid van die pad daarbuite. Jy let op na ander voertuie. Jy gaan staan as gevolg van brandstoftekort. Jy sluit aan by sosiale versekering om jou waarde te bevestig. Jy leer dat Meneer Rooi Sportmotor rondry met ‘n pap wiel in sy kattebak. Jy kliek dat Meneer Blink BMW se kredietkaart kreun in sy Calvin Klein broeksak. Jou emosies is die N1 tussen Pretoria en Johannesburg op ‘n Vrydagmiddag. Duimgooiers, volksverraaiers, draadsitters, vriendinne wat jou nuwe meubels help kies…

 

Die plasse trane droog op. Die slagveld groei weer fynbos. Niemand trou om te skei nie. Maar as ek na my nuwe, vryer, vriendeliker en gelukkiger vriendin kyk, weet ek dat ek nog een ding vir my kinders wil leer: moenie trou omdat jy moet nie… en moenie bang wees om te skei nie.

Goedheid en guns

Soms voel dit mos asof die heelal jou met ‘n vuis in die maag moker. Nie met ‘n enkele dwarshou nie, maar sommer met so vinnige linker-regter-links-links wat Gerrie Coetzee sou laat bloos. Dis nou nie asof Meneer Aarde werklik jou met die plathand ‘n oorveeg gee nie, ek oordryf weliswaar, maar ek het lankal geleer om myself so elke dan en wan aan die iepekonders van selfbejammering oor te gee. Tydelik en sonder enige permanente skade, maar tydens hierdie wanhopige oomblikke sien ek in my geestesoog hoe ek die stryd teen goedheid en guns verloor.

My beursie voel dunner as ‘n supermodel se kuite. My humeur is korter as ‘n duisendpoot se toonnaels. My intelligensie val na ‘n vlak waar ek wonder of duisendpote toonnaels (of selfs tone) het. Die badkamer oorstroom vir ‘n derde keer. My oogpotlood se punt breek af. Die oranje Oros-vlek op my spliknuwe wit beddegoed is amptelik permanent afgevaardig om my te irriteer. Soos ‘n spelvout. Aspris fouteer. Ek stamp die kar dat jy drie lyne verf sien spat. Ek val by drie trappies af en my knieë herinner my aan ‘n tyd op ‘n pienk fiets in Steelpark met ‘n Ouma wat spoeg smeer om die seer te verminder. Ek verlang na my Ouma. Ek soek my Ma. Hoekom is daar plaasmoorde? En emigrasie is kak. En ek is moeg. En…

En dan kry ek uit ‘n onverwagse oord ‘n kaartjie om die spoggerige ‘La Perle by Dragone’ in Dubai by te woon. Gratis. En dan hoef ek nie vir die pragtige mengeldrankie te betaal nie. Pasella. En dan kan ek ‘n hele dag saam ‘n dierbare vriendin ontvlug na ‘n boheemse wêreld van kleur en klank. 1,5 kg Crosse & Blackwell mayonaisse staan in die kombuis. Deur dierbares uit die Moederland vir my aangevlieg. Sonder enige verwagting.

Planeet Aarde het met die regte voet om die as begin draai.

Dis ongelooflik hoe ‘n enkele gebaar… een persoon se onbaatsugtige optrede… ‘n solo vertoning van goedheid,  ‘n hele onderstebo-week weer regop kan draai. More gaan ek vir ‘n vreemdeling glimlag. Dit kantel dalk net haar dag in balans. Ek gaan ‘n boodskap stuur sonder rede. Dalk val die woord op ‘n oor in nood. ‘n Ekstra kosblik sal in die hande van ‘n besige juffrou beland. Die toiletrol sal ek ruil. Die broodkrummels van die kas sal ek afvee. Die drukkie sal ek gee. Die koffie sal ek maak. En die klagte… die klagte sal ek nie uiter nie. Want ek word omring met gaafheid en as ek net so klein bietjie harder probeer, sal ek ook by die gawes kan skaar.

 

Juffrou

Ek is ‘n juffrou. Nie ‘n neus-in-die-lug juffie nie, maar ‘n onder(stebo)wyser. Ek het ‘n wrede sin  vir humor en hoe langer die kinders in my Wiskunde klas worstel, hoe meer begin hulle my sarkasme, deurvleg met liefde vir skoolgee verstaan. Soms is ek moeg. So moeg dat ek gaap in die middel van my verduideliking oor integrale. Soms dwaal my gedagtes weg van my woorde. Dan onderbreek ek sommer my eie les oor ekwivalente breuke om die Graad 9’s in te lig dat my skoonma vandag verjaar en ek haar mis. Soms vergeet ek dat ek eintlik geduldig moet wees en dan uiter ek sommer ‘n amperse kraswoord as ek die derde keer moet herhaal “No, you don’t have to copy the question” of “Yes, it is the 8th of November today… for fudge’s sake” Dan begin ek maar weer proporsie verduidelik. Ek koop pizza. Regte pizza om hulle te laat sien, voel en proe aan breuke en persentasies. Ek en die Graad 12’s gaan teken hiperbole en parabole en lyne van integrasie met bordkryt op die tennisbaan. Enigiets sodat hulle net kan insien hoe dit eintlik moet lyk. En ek is verlief op die oomblik wat ‘n liggie in ‘n kind se kop aangeskakel word.

Ek is nie ‘n sexy juffrou nie. Ek dra nie hakke skool toe nie. Ek eet nie elke dag ‘n appel nie en daar is nie allerhande inspirerende aanhalings teen my mure geplak nie. Ek het nie spesiale gordyne wat in my klas hang nie en ek gee nie individuele briewe aan elke kind voor elke toets nie.

Ek lag as ek my skoen verloor, terwyl ek die seuns probeer verduidelik hoe ‘n sokkerbal nou eintlik geskop moet word en bloos as hulle hande klap as ek met die vierde probeerslag regtig egtig die bal raak skop. Ek rol my oë as dieselfde pieperige meisie vir die vierde keer in 15 minute die kamer moet verlaat, al weet ek sy wil eintlik net rondloop. Ek huil tot in my diepste wese as die seun vir my vertel hy het gister se toets gemis, want sy ma is eergister aan kanker oorlede. Ek vervies my dat ek sommer van bloedgroep en geloof verander toe die snip van ‘n nuwe juffrou vir my kom meedeel dat sy nie vir hierdie seun gaan uitstel gee vir die projek wat more moet in nie, so ek spandeer my pouse om saam met hom die projek af te handel. En verstaan my nou nie verkeerd nie, sommige van die gesiggies in my klas sal ek liewer verruil vir ‘n assak vol klippe. Van hulle is nie noodwendig intelektueel gestrem nie, maar hulle is so lui soos ‘n troeteldierwinkel se slang oor ‘n langnaweek. Hulle houding stink en vir hul ouers het ek nog minder tyd. Party kinders teem. oor. alles. Hulle kerm oor vol roosters, te min tyd en maagpyn. Ander vra dom vrae. Aanhoudend.

Om ‘n onderstebowyser te wees is nie altyd maklik, lekker of bevredigend nie. Dis harde werk. Dis nagte van slapeloosheid en rondrol en tob oor elke skeet en pyn in elke klas. Dis stres oor eksamentye en wonder of die kinders genoeg geleer het. Soms moet ek sommer drie glase wyn drink om te vergeet van elke paar ogies wat daagliks na my staar op soek na Wiskundige oplossings. En dis as ek ‘n knop in my keel kry oor ‘n handgeskrewe brief van ‘n reus, wat twee koppe langer as ek is, dat ek weet ek is eintlik moer dankbaar om ‘n juffrou te kan wees. Sommer so kaalvoet een wat nie kan bal skop nie.

Om swart te dra

More moet elke Suid-Afrikaner die swart gewaad aantrek, want ons rou. Die plaasmoordsyfers is skokkend. Die foto’s wreed. Die dade ondenkbaar. Die verlies enorm. Die frustrasie tasbaar. Die woede lê vlak. Die vrees ook.

Ons moet ons profielfoto’s raam met ‘n slagspreuk waar ons die boere ondersteun. My laggende self moet getuig van ‘n warboel emosies waar ‘n 78-jarige tannie eers met ‘n strykyster gebrand, toe met ‘n vurk verkrag en eindelik met ‘n broodmes doodgesteek is.

Ek moes petisies teken, my ondersteuning onderstreep, harder bid, boodskappe en video’s versprei, want die boodskap is duidelik: ons moet nou saam staan. Ons moet die oplossing vind.

Ek stem saam: drastiese stappe is nodig. Ek bid en skree en hoop saam: dis absurd. Die haat en wraaksug moet gekeer word en die vraag is HOE… Hoe gaan my swart hempie keer dat ‘n 56-jarige mielieboer se oë met ‘n pen uitgekrap word? Hoe gaan die raampie om my foto keer dat ‘n sesjarige haar pa moet sien doodbloei? Gaan dit net oor bewusmaking? Wel, ek is bewus. Vir ‘n geruime tydjie al.

Hoe keer ons regtig ‘n ongeletterde, irrasionele massa van meer as 35 miljoen wat deur ‘n ongeletterde, irrasionele, demokratiese diktator van hebsug en mag gedryf word? Ons kan nie hierdie oorlog op ons eie wen nie. Ons het nie die getalle nie. As die Verenigde Nasies erken dat massamoord ter sprake is, gaan hulle soldate met vliegtuie stuur om te… om te wat? Die boere op plase te beskerm? Die regering omver te werp? En dan? As die BBC en CNN berig oor die gruweldade aan die Suidpunt van Afrika, gaan die koeëls in onwettige wapens vassteek? Nee. MAAR…

Ek gaan my swart gewaad more dra. My hoof gaan hang en my hart gaan bloei. Ek weet nie wat die oplossing is nie. Ek voel uiters negatief, ontnugter, desperaat en wanhopig oor die hele situasie. So ek doen wat ek kan. Ek dra swart. Ek verander my profielfoto. Ek stuur boodskappe aan. Ek teken petisies. Want al is die eindelike doel en oplossing vir my steeds onseker, sal ek aanhou hoop. Hoop dat die Boer ‘n plan kan maak. Hoop dat die sin en rede en oplossing bestaan. En solank ons hoop, is die geveg nog nie verby nie.

 

 

 

Memorium

Ek het hom nie geken nie, tog het sy lewe my eie beïnvloed. Ek het hom nooit hoor lag en gesels nie, tog was sy stem ‘n klankgolf in my middeloor. Ek kan nie met eerlikheid getuig van sy vernuf met ‘n braaitang, sy vermoë as ‘n Oupa of sy geduld agter ‘n minibussie op die snelweg nie, maar die energie van sy bestaan het die wêreld ‘n beter plek gemaak.

Miskien het hy Saterdae vir die Bokke geskree. Die moontlikheid van ‘n voorliefde vir biltong is groot. Dalk het hy soms bruin skoene saam met ‘n swart belt aangetrek. Dalk was daar ‘n gaatjie in sy t-hemp. Dalk het hy nie die toiletsitplek laat sak, die handoek van die vloer af opgetel of sy koffiebeker kombuis toe gevat nie. Dalk het hy gesnork. Bier drink? Camel rook? Lelik praat? Ek weet nie. Miskien. Soms. Maak nie regtig ‘n verskil nie.

Ek is nie seker of jy ‘n tattoo van ‘n draak oor jou bors gedra het nie. Was jou Oakley’s vals? Het jy meer van KFC of Nando’s gehou? As jy gras gesny het, het jy Crocs gedra? Het jy ooit gras gesny? Wat was jou gunsteling kleur? Het jy Aquafresh of Colgate gebruik? Hoekom loof naasbestaandes jou durf en deursettingsvermoë? Hoekom het jy so onwrikbaar in die Bybel geglo? Hoe het jy jou vrou geliefd laat voel? Jou kinders sò selfversekerd? Hoekom het ek nooit moeite gedoen om jou te leer ken nie? Ek het uitgemis.

 

Jy was die Boer wat gisteraand op die plaas met ‘n panga doodgekap is. Jy was die Man wat onverwags onder in die myn inmekaargesak het. Jy was die Pa wat in die motor was wat onder die trok se wiele beland het. Jy was die Broer wie se longe onder narkose plat geval het. Jy was die Sakeman wat van die brug afgespring het. Jy was die Soldaat wat in Irak die vlag vir jou Vaderland gaan swaai het. Jy was die Boemelaar wat onder die brug gevind is. Jy was die Polisieman wat die koeël moes stuit om die seun te beskerm. Jy was die Kind van ‘n ma wat nooit weer dieselfde sal asem haal nie. En vandag is ek werklik spyt dat ek jou nie geken het nie. Ek salueer jou bestaan in my stil oomblik. Want ek lewe. Jy nie. Maar jy het ‘n verskil gemaak. En ek moet nog…