Diep op ‘n Dinsdag

Mense probeer deesdae baie hard om diep te wees. Soos in filosofies, sielkundig, lewenswys en sommer net beterweterig. Dan gaan soek hulle ‘n prentjie waar die son deur die wolke breek en skryf die diep gedagte daarby. Viola! Sukses op ‘n foto. Dit maak nie saak as die woorde niks met die son te doen het nie, solank dit net mooi is, want die son maak alles mos eintlik diep… en o, as die gesig van ‘n engel of so iets boonop in die wolke geïdentifiseer kan word, nou dan het jy ‘n nuwe diepte bereik.

Ek het myself nog nooit juis as “diep” beskou nie, behalwe die kere wat ek kniediep in die k*k gestaan het. Ek plaas die * (asterisk) nou doelbewus in die middel van die kru woord, anders bel my ma my nou-nou weer om my te berispe oor my onwelvoeglike taalgebruik. Hieruit behoort u af te lei dat die diepte van die moeilikheid waarin ek myself bevind, dikwels afhang van die omstandighede en mense betrokke.

Stille water, diepe grond, onder draai die duiwel rond… gelukkig is ek nie skaam om my stem te gebruik nie en my man het al redelik gereeld gesê hy wens hy kon my volume beter beheer, maar helaas, duidelik het ek nie diep duiwels wat in stilte en dieptes ronddraai nie.

My morele waardes sink vinniger, hoe dieper ek in die bottel kyk. Dan sou die woordeboek dit beskryf as ek wat “te diep gevat het”. Ek het klein kinders, so dit gebeur nie te gereeld dat ek die onderkant van die wynbottel sien nie, maar ek sal waarlik lieg as ek sê ek geniet nie my glasie wyn in die aand nie. Dis mos goed vir die hart en al daai dinge…en natuurlik help dit om die diepste geheime bloot te kan lê.

Ek het vanjaar dieper die dertigs ingeval en met die ouderdom saam, kom die refleksie. Ek kon sien waar ek in diep waters geworstel het, ek kon sien waar ek my hande te diep in die sak gesteek het en ek kon beslis sien wie diep spore in my lewe getrap het. Terwyl ek so diep ingedagte sit en skryf, besef ek dat dit more al Junie is. Junie! Is ons werklik al agt maande in die woestyn? In die spreekwoordelike diep waters ingegooi? Ons swem dan nou so gemaklik? Wanneer het ek my voete gevind en ‘n nessie geskrop vir ons?

Gun my dus die geleentheid om almal formeel te bedank vir die ondersteuning en liefde. Die guns en voorspoed wat ons vergesel, is ‘n grenslose seën en ons dankbare beker loop oor. Ek is voorwaar diep in die skuld… wat ek dalk nooit eers sal kan terugbetaal nie.

 

Hoe is dit nou, vir diep op ‘n Dinsdag wees?

 

 

Advertisements

Vals

Die negende gebod lui dat ons nie vals getuienis mag lewer nie. Jy mag dus nie jok soos ‘n bok of lieg soos ‘n vlieg nie. Verskoon maar die sinnelose rym, ek het ‘n sesjarige in die huis wat my rympatrone beïnvloed.

As onderwyser ken ek van valse getuienis. Darem nie die lewer daarvan nie, maar beslis die aanhoor van sinne so vals soos my Ouma se tande. Die leuens en stories wat kinders opdis, gee my dikwels sooibrand. “Juffrou het nooit vir my die werkkaart gegee nie”; “Juffrou het nie gesê dat dit huiswerk is nie”; “Ons het nie hierdie werk in die klas behandel nie.”

As ma ken ek ook valsheid. Nie net is ek vals as ek in die stort sing nie, maar vals trane van melodramatiese kinders, word meeste van die tyd suksesvol aangewend om aandag te kry.  Ek hoor die vals “mmmm” wat my man maak as hy die hap spinasie of blomkool voor die kinders vat.

As vriendin ervaar ek ook valsheid. Almal het mos deesdae vals naels met blinkertjies en patroontjies op. Dit voel of ek die enigste een is wat nie tyd het om elke drie weke vir twee uur in die salon te gaan sit nie (al wil ek hoe graag). Ek hou nie van vals cocktails (oftewel mocktails) nie… dit voel soos tydmors. Ek hou van die vals  ivoorinlegsels in die kabinet, maar verpes vals parfuum. Ek glimlag as ek die vervalste kunswerk in die sitkamer sien, maar frons oor die buurvrou se vals bates. Nie omdat hulle vals is nie, maar omdat hulle altyd uitpeul, oorloop en dril as sy loop.

As vrou sien ek die vals beeld in die spieël. Ek sien plooie, maar voel hulle nie. Ek sien rekmerke, maar ervaar nie die begeerte om dit reg te ‘room’ nie. So vals soos sekere sterre se hare, so vals is sekere vrouens se lag, trane en omgee. Facebook is ‘n vals beeld van die mensdom, want ons sit tog nie die volle waarheid op ons muur nie. Ons kies en ken en sien net gedeeltelik. Ons sien selde egte foto’s en bevriend min ware vriende. Ons glo vals politici, volg die bewoording op vals pillehouers en vertrou selfs die valse voorblaaie van die poniekoerante.

Om eg te wees, is om nie vals te wees nie. Ons tree ook in die eg as ons trou. Is almal wat enkellopend is, by implikasie dan vals? Buite-egtelike kinders is tog waarlik kinders en word nie vals grootmense nie, of hoe? Dra ‘n egte handsak belangriker items as ‘n vals een? Laat die ware tekkies jou vinniger hardloop as die vals paar? My ‘vals’ kontaklense laat my tog beter sien as my regte oë en die vals diamant om my nek, het vir my meer waarde as die regte een in die winkelvenster.

Ons ervaar vals vryheid. Want as ons regtig vry was, sou daar geen reëls bestaan het nie. Ons sou kon moor en steel sonder enige gevolge. Ons ervaar valse vrede, want elkeen baklei in sy eie oorlog. Ons ervaar valse voorwendsels met elke advertensie en winskoop. Ons drink vals koffie, eet vals suiker en tog is dit alles regtig, egtig kos. Vervalste paspoorte is erger as die vervalste handtekening op ‘n kind se eksamenvraestel… of is dit? Ek dink die skeidslyn tussen vals en eg is een groot grys area. Niemand is 100% eg nie. Nes ek glo dat niemand 100% vals is nie. Die kuns van die lewe is om die persentasie reg te balanseer… want al sing jy vals, moet jou slaap immers eg wees.

 

 

Blind

My bril is so dik soos ‘n Pyrex-bak. Ek lyk soos ‘n goudvis onder ‘n vergrootglas. My 20/20 visie is deur tienerhardkoppigheid opgefoeter. Ek het soos ‘n besetene gelees: by kerslig, op die agterste sitplek van die bewegende voertuig, onder die komberse met ‘n flits, in die skelson op die strand… Toe die oogarts dus my bril voorskryf op ouderdom 11, het my ma net gesug: “Sien jy wat gebeur as jy nie vir my luister nie?” Die ironie was dat ek skielik wel kon sien, beter as ooit. Dit het beteken ek kon meer lees, sonder die blinde hoofpyne wat my so maklik kon kelder.

Ek het verdwyn tussen die bladsye van boeke. Stapels en stapels daarvan. Romantiese vertelllings, gedigte, Saartjie, speurverhale, geskiedenisboeke, sielkundige verslae, die Wêreldspektrum en deesdae slurp ek ook die woorde van webjoernale op. Ek verloor myself tussen letters en vergeet dat die Leeus ook ‘n rugbyspan is wat die naweek iets met die Bulle gedoen het wat nie vir kinderore bedoel is nie. My varkies hol vry rond tussen paragrawe van inligting, terwyl een of ander minister die geskiedenispot met so 2000 jaar mis sit. My skroewe moet seker vasgedraai word, maar ek hou van die wankel tussen woorde, sodat ek my nie hoef te steur aan nog ‘n baba van ‘n Afrikaanse musiekster nie. En met die lees van elke brokkie en braaksel, word ek wys.

 

Sien, ‘n blinde hoender pik dalk soms ‘n pit raak, maar dis die goed ingeligte hoender wat nie op KFC se spyskaart beland nie. Dis die hoender wat ‘n eier kan lê en daardie eier kan staaf en bewys, wat eindelik koning kan kraai. Die belese hoender ontsnap die kuikenhok en sò ook  Nando’s se peri-peri sous. Al is die liefde dalk blind, is kennis eintlik die krag. En kennis word net op twee maniere verkry: deur te doen… en deur te lees.

 

Lees verskuif grense. Nie net jou eie nie, maar ook jou brein se kapasiteit. Met die koms van my kontaklense, was my swak sig en blindemolstatus nie so ooglopend nie, tog het die etiket van ‘boekwurm’ reeds stewig om my nek gehang. Wreed dat die intellektuele reuse dikwels as ‘wurms’ geklassifiseer word. Sou ‘n vlinder nie meer gepas wees nie? Vry, mooi en sonder die beperkinge van ‘n kokon waar jy net die wêreld teen ‘n blinde hoogte kan aanskou.

Ek sien die wêreld deur ‘n vreemde bril, tog word ek blind van woede as menings gelug word sonder oorleg of denke. Al skiet ‘n blinde soms ‘n kraai, is dit die ingeligtes wat uitgevind het dat ‘n teiken en oop visier beter werk om kos op die tafel te sit. Dis die lesers wat leiers word… en as die leiers nie lesers is nie, druip hulle nie net die akademiese invloed nie, maar word die land ook gefaal.  ‘n Blinde puisie is onooglik en seer. Jou blindederm is nutteloos en kan lewensgevaarlik ontsteek word. Sien is mos glo en ek sien wonderwerke gebeur as mense lees. Ek sien hoe kinders Wiskunde verstaan as hulle die taal van onderrig beter begryp. Ek sien hoe grootmense begin om vir hulself te dink. Ek sien hoe jare se bagasie agtergelaat word en die pad vorentoe met durf aangepak word. Ek sien hoe depressie oorwin word, verveeldheid verdryf word en hoe kennis ook MAG word.

 

Niemand is so blind soos die wat nie wil sien nie, behalwe die wat nie wil lees nie. Ek kan nie sonder boeke sien of klaarkom nie. My sienswyse is dat almal wat die lig wil sien, ‘n boek moet oopmaak en die woorde moet analiseer. Lees breek mure af, laat die mis verdwyn en sit die ligte aan. Ek gaan begin braille leer. Sodat ek kan lees en sien al is ek blind. Dis my hoop. Dis my vlam. En almal wat ook so voel, is sekerlik BRILjant.

 

Waar die son nie skyn nie

Wat gebeur in iemand se kop om konstant negatiewe ensieme af te skei? Ek wonder maar net, want dit wil voorkom asof sekere mense niks anders kan doen as gal braak nie. Die son moet tog net nie ‘n halwe sekonde langer op iemand anders skyn nie, dan word vloekwoorde oor sosiale media geslinger en modder oor selfoonseine heen gegooi. Haat, venyn en verdriet is al wat gesaai word.

Het sekere mense werklik niks om oor te glimlag nie? En dan voel hulle dit is hulle plig om ook ander af te kraak, te verkleineer en te verneder? Ek wonder maar net, want ek lees die allerverskriklikste boodskappe op Facebook se mure. Dreigemente en beledigings wat Hitler na ‘n lieflike kleuterskooljuffrou sal laat lyk.

Is dit jaloesie? Hoogmoed? Beterweterigheid? Arrogansie? Ek wonder maar net, want ek kan eenvoudig nie verstaan hoekom die mensdom net mompel, grom, kerm, kla en mekaar valse goeie wense gee nie. Van kleintoontjienaels wat ingroei, tot die strandhuis in Mauritius wat verkoop is, tot die bure wat tot nege-uur op ‘n weeksaand buite braai. Mense kla met twee witbrode onder die arm en ‘n goue lepel in die mond. En hierdie mense vat die lief en leed weg van die wat waarlik ons steun nodig het.

Ek kla ook. Die son skyn nie elke dag helder oor my gemoed nie. Ek raak ook geïrriteerd en moedeloos en sommer net moerig oor sekere dinge. Party dae druk die depressie ook my keel dat ek snak na asem. Genade, ek hou nie eers aldag van myself nie, wat nog te sê ek moet vir ander glimlag. Maar iewers, êrens handhaaf my brein ‘n relatiewe balans. Ek is geseënd, ek weet.  Ek wonder maar net hoe ons lig kan oorreed om aan te raak, daar waar die son nie natuurlik skyn nie…

Ironie

ek laaik dit stukkind, ek smaakit kwaai

ek wonner of j weet, wonner of j kan raai

waana ek kyk, waadeer ek blaai

ek voel my bryn groei, voel hoe my kop draai

in my moedirtaal, sy laat my tong swaai

want ek lees di HAT, dismy boek daai!

 

Waar die skoot klap

Om van ’n bakkie af te skiet, maak jou nie ’n moegoe nie. Om uit ’n skuiling uit te skiet, maak jou nie ’n lafaard nie. Om met plastiekplakkies in die veld te loop en soek vir jou aandete, maak jou nie kommin nie. Om die duurste jas van Sniper te dra as jy uit die vyfster lodge stap, maak nie van jou ’n swak stadsjagter nie.

Ek dink ’n Hilux in die stad, met daai blou ‘goete’ wat agteraan hang, maak van jou ’n baie groter moegoe as die jagter wat die eland van die Cruiser af skiet. Die Isuzu wat tussen spoedhobbels jaag en die kinders van die laerskool vir hul lewe laat vrees, is ’n baie groter moegoe as die jagter wat die dak van ’n Ranger gebruik om die koedoe ’n kopskoot te gee. Wiele is net dit: wiele. Dit dien ’n doel. Bakkies bestuur nie hulself nie en gewere skiet nie diere nie.

Ek dink om agter jou vrou te skuil, maak van jou ’n groter lafaard as om ’n gemsbok uit ’n skuiling te skiet. Die man wat agter die bottel Klipdrift skuil in plaas daarvan om te gaan werk, is ’n groter lafaard as die ou wat vir ure in die skuiling sit en foto’s neem voor hy eindelik die vlakvark dreun. ’n Skuiling is net dit: ’n plek waar jy vrede vind. ’n Klomp bakstene is nie noodwendig ’n huis nie en die bosveld gee jou nie net biltong nie.

Ek dink mans wat in die kar rook, met hul kinders wat op die agtersitplek sit, is baie meer kommin as die jagter wat met ‘flip flops’ gaan skiet vir die pot. Die aandpak van ’n bekende ontwerper laat jou dalk soos ’n heer lyk, maar as jy jou vrou slaan in daardie selfde aandpak, is jy baie meer kommin as die jagter wat sonder duur uitrustings sy eerlike bestaan op die plaas maak. Klere is net dit: iets om jou lyf te bedek en die rooibok gee nie om of jy Reeboks dra nie.

Ek dink jagters wat drank en ’n 30-06 meng, is swak. Ek dink jagters wat skiet sonder oefening, sonder voorbereiding en sonder denke, is swak. Maak nie saak hoeveel geld jy vir die jagtog betaal nie, maak nie saak in watter voertuig jy daar opdaag of watter klere jy aanhet nie… as jou hart op die regte plek sit, is jy ’n jagter, ongeag hoeveel keer per jaar jy die skoot trek.

Ek is dalk nie self ’n skootklapper nie, maar ek het wel al my ure in die bos ingesit. Ek het al in die bakkie gery, ure in die skuiling sit en wild kyk, kilometers ver deur die bosse gestap en ook lekker laat geslaap in een van daai vyfsterlodges. Die een ding wat ek onomwonde weet: dit gaan nie oor die die plek vanwaar die sneller getrek word nie. Dit gaan oor die een patroon, een doodskoot, een kans wat die jagter het. Dit gaan oor die respek vir lewe, die benutting van elke stukkie vleis en die hart van die skut wat aanhou klop as die koedoe bokveld toe is.

As jy jou vinger op ’n sneller sit en jy besef die verantwoordelikheid wat op jou skouers rus, dan maak die bakkie, skuiling, plakkies en jas nie saak nie. Want dan… dan is jy waarlik ’n man.

Amen

Stel iemand belang in die gemiddelde hoeveelheid orgasmes wat ek in een week ervaar? Gee iemand om hoeveel keer per dag ek skelm poep? Of dalk sommer net in my neus grou as niemand kyk nie? Is daar iemand wat notuleer wanneer ek stort, hare was of beenhare skeer? Eet ek gereeld All Bran om my sisteem gereeld te laat funksioneer? Voor ek heeltemal gruwelik en grillerig raak, laat ek my punt maak: sekere dinge is privaat. En dankie tog daarvoor.

Vir my val die kwessie van geloof ook in hierdie sektor. Ek praat nie graag oor my geloofslewe nie. Nie omdat ek skaam is nie, maar omdat ek twee dinge glo:

  1. Dit het absoluut niks met enigeen uit te waai nie. Die kontrak is geteken tussen my en… dit maak nie saak nie, want dit is nie jou saak nie en staan jou ook nie aan nie. Hou jou neus in die lug en uit my sake.
  2. Jy kan nie die geloofsgesprek met almal hê nie. Ek is mal daaroor om ‘geloof’ te praat, maar nie almal verstaan my taal nie. So in plaas van veg, bly ek meeste van die tyd eerder stil. Dis mos ook ‘n antwoord.

 

Ek het geen probleem met iemand wat dank betoon aan hul Persoonlike Skepper op Facebook nie. Soms kliek ek “like” en ander kere hou en verby. Ek het nie ‘n probleem met mense wat aan- of inteken by die kerk, foto’s en prentjies deel van bemoedigende woorde of getuig van ‘n persoonlike oorwinning nie.  Soms kliek ek “like” en ander kere hou en verby. Ek het ook nie ‘n probleem met mense wat tattoo’s laat doen, gate in hul wenkbroue laat skiet, vloek, kwaad word, 300 foto’s van hul geboorte deel of selfs prentjies deel van politieke propoganda nie. Soms kliek ek “like” en ander kere hou en verby.

Maar ek kom al hoe meer agter dat selfaangestelde dissipels dink dat hulle die wêreld kan bekeer deur sotlikke onsinnighede van een dwaas na ‘n volgende te versprei. Ons almal sien daagliks die prentjie van die kankerlyertjie: “Like if you believe I can kick cancer’s butt. Type Amen if you will pray for me. If you don’t want cancer, share this post.” Dan wonder ek maar net of al die kankerselle in ons liggame wag vir ons reaksie. Sotlik.

Die foto van ‘n bebloede Jesus hang aan ‘n kruis. “Like if you love me. Type Amen if you know I have died for your sins. If you want to go to hell, don’t share this post.” Jip, want al die gode sit me hul I-Pads en hou boek van wie kliek, skryf “amen” en deel snert. Vergeet van oorlog, hongersnood, siekte, eensaamheid en depressie, want vir Jesus, Jehova, Alla en al die ander gode, is Facebook die maatstaf. Wanneer is die houtkruis vervang met een wat deur rekenaaringeneurs en binêre nommers geskep is? As dit werklik die geval is, dan beleef ons hel reeds met elke kliek, amen en deel.

 

Ek dink ek moet begin foto’s neem van my ontlasting en snot. Ek moet begin video’s neem van my orgasmes en poepe. Ek kan dit as dreigmiddel gebruik. As ek nog EEN foto sien van ‘n duiwel en ‘n god wat skaak speel… as ek nog EEN kankerpasiënt sien wat dreig om my met kanker te verwens… as ek nog EEN walglike, persoonlike geloof… Stop. Haal asem. Ek gaan niemand met kru en kras foto’s dreig oor iets wat simpel en sinneloos is nie. My intellek en logika kan nie beboet word vir die aksies van  idiote nie.

In die naam van alles wat goed, mooi, rein en skoon is: asseblief stop die werwing van siele met ‘n kliek. Resiteer die Onse Vader voor jy AMEN tik. Lees Psalm 23 voor jy die prentjie deel. Slaan jou oë op na die berge, vou jou hande saam, buig jou kop in eerbiedige aanbidding. Moenie dat Facebook jou bybel word nie, want ek kan jou waarborg: dis nie enige god se register nie.

 

As jy saamstem, “like” die bladsy. As jy wil stry, los kommentaar. As jy nie hel toe wil gaan nie, nie deel van my voodoo-poppie versameling wil wees nie of nie ‘n aambei oor die volgende drie dae wil ontwikkel nie, deel hierdie skrywe. Amen.