Teenoorgestelde

Party mense bid knielend langs die katel. Ander verdoem gebed as snert. Sekeres soen sag en teer, terwyl ander lippe passievol eienaarskap van ‘n geliefde eis. Vegetariërs kyk met afsku na dieselfde skaaptjoppie wat my mond laat water. Terwyl koninklikes hoedjies en hooftooisels gebruik as normaal, vind ek giggelende vreugde in die vryheid van my kopvel.

Party mense spaar geld deur 10% van hul inkomste getrou weg te bêre. Ander koop eiendom, goud of aandele. Sekeres vind genot in die kletter van ‘n sleutelbord en die vorming van woorde op ‘n skerm, terwyl ander glimlag as die pen oor die papier gly. Drawwers se wenkbroue lig as ek vertel van my luilekker vakansie van niksdoen. Terwyl tannies en pensioenarisse brei en hekel dat die wol en gare spat, vind ek ontspanning tussen die bladsye van ‘n boek.

Party mense aanvaar Facebook as die sosiale vermaak wat ten doel stel om ons besig te hou. Ander beleef die mag as ‘n intense waarheid en gids tot die lewe. Sekeres kook volgens elke koppie en teelepel soos voorgeskryf word deur die resep, terwyl ander proe en bylas soos die smaak hul sintuie lei. Sakemanne en -vroue se lippe trek haarfyn ‘n streep as hulle my plat Crocs as klap in die gesig ervaar. Terwyl skoonheidspoppies ure voor die spieël staan en hul gesiggies inkleur, slaap ek eerder laat en word die maskara sommer in die hardloop misbruik.

Party mense lees hygromans, die Bybel, tydskrifte en die Sondag. Ander maak die woord van navorsers en slimkoppe wet. Sekeres soek ‘n harde matras, terwyl ander rugwerwels rus vind in sagte vere en donskomberse. Tandartse vermy vrugtesap en nie alle dokters glo in borsmelk nie.

Party mense lieg. Ander probeer nie eers nie. Party mense bespreek. Ander skinder blatant. Party mense dans op ritme. Ander vergat sommer net hul naam. Die aarde word bewandel deur alle vorme, geure en kleure… teenoorgesteldes en sinonieme en homofone en soortgelykes en fobe. En terwyl party mense sommer net vinger wys, dink ek die sukses van jou lewe lê in die vind van jou eie, persoonlike waarheid.

Advertisements

Mondspoel

Agter bakhande word gefluister oor die breedte van my agterstewe. Asof my broeke nie sommer elke oggend vir my preek nie. Met koggeloë word my kleredrag ooglopend onder die vergrootglas geplaas. Asof ek nie ‘n spieël besit nie. Met Christelike tonge word my woordeskat beoordeel en vind ek status as seerower sonder takt. Asof ek nie bewus is van my taalvermoë nie. Ek staan eenkant en beloer die skinderspul en ek lag in my mou. My reuse, kleurvolle, moerse cool mou waarvan ek jare gelede reeds eienaarskap geneem het.

‘n Koeksistervereniging kritiseer my harde stem asof ek persoonlik die vrugteboom in Genesis geplant het. ‘n Dames Dinamiekklub oordeel my haarstyl (wat ek ook besef al twee weke terug gesny moes word) asof my droë punte die deurslaggewende faktor gaan wees in my hemelse toelatingseksamen. ‘n Tertkommissie ontleed my ouerskapstyl tot ‘n ironiese vlak van onkunde, aangesien nie een van hulle al ‘n 3,5 kg wonderwerk deur hulle hoe-ha’s die wêreld ingebring het nie.

Jaloesie. Dis wat my ma reken. Venyn. So dink my pa. Swak swelfbeelde. Sê manlief. Humor. Skryf ek. Ek is nog nie grys nie, so as wys sal ek myself nie uitlaat nie. Maar ek is ook klaar met die spreekwoordelike dinge van ‘n kind en as ek noem dat ek my nie steur aan praatjies van die bose nie, sê ek dit nie sodat mense nie oor my bekommerd moet wees nie. Daar is ‘n innerlike vrede in my binnekamer wat min mense kan steur.

Niemand is verantwoordelik vir my geluk, behalwe ek nie. So ek eet omdat ek daarvan hou. Ek trek kleurvol aan, want dis vir my mooi. Ek vloek, want… wel, dit kom net so natuurlik. Ek weet ek is nie almal se koppie tee nie. Dis ok. Ek hou ook nie van almal wat ek ontmoet nie. Ek kuier saam met die mense wat my laat lag. Ek sit in die kringe waar ek myself kan wees. Ek spandeer my geld op dinge wat my siel voed en as dit nie ontwerpersklere of duur strepies in my hare is nie, wat op dees aarde is die verskil in jou lewe?

Ek gee dus hiermee my toestemming dat jy en sy en julle maar kan skinder. Oor my. Oor my gewig en klere en taalgebruik en harde stem en ag, alles wat julle dink is snaaks en verkeerd en duiwels. Ek trek my skouers op en lees verder. Ek rol my oë en bak nog pannekoek. Ek sit nog ‘n bondel wasgoed in, druk die kinders stywer op my skoot vas en eet nog ‘n stuk melktert. Ek weet dis nie wat jy wil hoor nie, liewe skinderbek, maar ek is werklik, eerlik en opreg gelukkig. Jammer om jou teleur te stel.

Skimp

Ek kry sommer vroeg vanjaar al ‘n prentjie-boodskap van Manlief: “Onthou… 2017 is die jaar om jou man te bederf” en die prentjie is ‘n allemintige, reuse elandbul wat geraam word deur die sakkende Afrika-son. Ek frons vir Manlief. Hy glimlag terug.

Die eerste dieet van die jaar is nog nie eers met skriflesing of gebed geopen nie, toe moes ek al aanhoor hoe sy mond darem maar water vir so stukkie koedoebiltong. “Selfs ‘n ou lewertjie gesmeer op roosterbrood sal nie sleg afgaan nie”, sug hy diep. Ek gee drie oogknippies. Hy glimlag terug.

Ons ontwaak net na Januarie maand ons finansieel tot hibernasie gedwing het, toe word daar op Facebook met etikette my herinner aan goeie winskopies vir springbokke in die Suide van Namibië en sommer so terloops word daar genoem dat Etihad ook nou goeie pryse bied op vliegkaartjies. Ek wonder hoekom springbokke soveel goedkoper is in die voormalige Suidwes en hoekom jagplase nie meer plek het vir gesinne, tensy jy bereid is om met ‘n nier en halwe long daarvoor te betaal nie. Ek rol my oë, maar hy glimlag net terug.

Februarie bring sy uitdagings. Ons verhuis. Ons verkleur. Ons verryk. Ons vertaal. Manlief koop nou al aanlyn jagtydskrifte en praat met heimwee van daardie 243 en 308 en 458, terwyl hy oor en oor op You Tube loer hoe jagters kolskoot skiet. Sy hart verlang bosveld toe. En dis ‘n verlange wat mens nie aan iemand kan beskryf nie, maar ek gaan probeer: Hy raak al hoe suiniger met die droëwors. Ek betrap hom waar hy oor sy vellies vryf en dit dan terugsit in die kas. Hy skink whiskey en in plaas daarvan dat hy dit sommer so saam met die rugby of om die braaivleisvuurtjie drink, gaan staan hy op die balkon en tuur uit oor die see. Sy baard word langer, dikker, weliger, maar sprake van in toom hou, is daar weinig. Ek besef egter dinge bereik nou breekpunt, want hy probeer my al weer oortuig van greinpunte en ladingsfoute, terwyl ek eintlik net 50 skaduwees van donkerder dinge wil klaar kyk. Ek kug. Hy glimlag net.

Goed, ek vang die skimp. My liewe, dierbare jagter, wat so getrou help wasgoed ophang en koffie aandra… onder jou kussing, in die koevertjie, is ons vliegkaartjies vir Julie vakansie… en jou bewys dat die buffel wag. Want as jy genoeg skimp, sal tot die jagweduwee antwoord. Ek glimlag, want hy glimlag.

Sonde

“Daar is nie klein en groot sonde nie.”

Dit was die eerste keer wat ‘n sinnetjie my ongemaklik laat voel het. Ek was in die Sondagskool en die tannie was eintlik baie gaaf. Alhoewel ek gedink het daar was te veel groen en goud op haar ooglede geverf en dat haar kuif nie wou beweeg nie as gevolg van ‘n oordadige hoeveelheid hairspray. Toegegee, dit was die vroeë tagtigs en haar pienk bloes met skouerkussings was hoogmode, al herinner dit my in 2017  aan Game of Thrones in neon. Ek vermoed uit keuse, het sy dit laat paar met ‘n geblomde romp wat so halfmas tussen knie en enkel gewapper het. Ek is nou nog onseker of sy té lank was vir ‘n lang romp of te kort vir ‘n knielengte skepping. Al wat ek onthou is dat die vuilpienk kant wat sy onderaan die romp vasgehekel het, begin torring het en dat ek gewonder het oor die wit hofskoene se wettige aspekte. Maar so is die kalf in die put… en is menige jongmens, wat se brein soos ‘n droë spons in die binne-oor lê en wag, onderwerp aan die wreedheid van ‘n Sondagskooljuffrou.

“Daar is nie klein en groot sonde nie.”

Ek het daardie Sondagaand al die groente op my bord geëet, al het die groen goed soos voete geproe en wou die rys nie met een happie op my vurk bly nie. Ek het grootoog in die donker lê en bid… toe opgespring en langs my bed gekniel en bid… want ek was nie seker of dit sonde was om te lê en bid nie. Hoe lank sou die lysie vol kruisies agter my naam wees? Is Liewe Jesus dan kwaad vir my oor ek gister ongehoorsaam was? En ek het ‘n ekstra koekie uit die blik gevat toe Ouma nie gekyk het nie. Is dit hoekom ek nie verlede Kersfees daardie gimnastiek-Barbie gekry het nie? Het Liewe Jesus my naam by Kersvader as “sondige kind” opgegee?

“Daar is nie klein en groot sonde nie.”

My maatjie se ma en pa is geskei. Blykbaar het haar pa so baie gedrink en toe een aand haar ma geslaan dat sy hospitaal toe moes gaan. Ek het al baie by hulle gaan kuier. Smeer sonde af aan ‘n mens? En die oom wat oorkant die pad bly sny elke Saterdag hulle grasperk met ‘n kaal bolyf. My ma sê dis sonde om kaal rond te loop… maar wat van half-kaal? As daar nie klein en groot sonde is nie, is daar tog seker nie heel en halwe sondes nie?

“Sonde is sonde.”

As grootmens sien ek natuurlik die woorde in ‘n groter konteks raak, maar die skade is berokken. Nie onherstelbaar nie, maar genoeg dat ek nie meer wakker lê oor sonde nie. Ek verstaan die kritiek wat my kant toe kom oor hoe ek my kinders grootmaak: ek weier om hulle te leer van sonde. Ons glo nie in die hel nie. Ons soek nie die duiwel nie. Sien, ek is oortuig dat ek ons soveel fokus op sonde… dat ons soveel klem lê op alles wat sleg en verkeerd is…. dat ons so graag wil onderskei tussen reg en verkeerd… dat ons te maklik vergeet van die vergifnis.

Vergifnis is groter as enige sonde, klein of groot. Vergifnis is meer kragtig as enige dreigement van ‘n kruisie agter jou naam. Vergifnis maak jou vry van alle aardse boeie.

Sonde is net sonde, as jy nie kan vergewe nie.

Melodramatika

welgeluksalige weemoed: haar laventeljonnie

het haar vaarwel geroep

heimwee huppel oor die pars van haar papirus

nostalgie neurie note in haar lewe

sentiment word ’n bloedsuier

wat braak uit bodemlose belaglikheid

in haar boek

en ink vlek haar hart

dekorum van die dramatiese doemprofeet

wat digkuns deurboor met gebroke hart

en korinthiërs 13 herskryf tot kak

dwangrym tot dimensies van drek dryf

en

hamba hanswors

kapaai jou kalwerliefde met kapatertjie spel

jou kastaiings en klaaglied is uitgedien

as jy poësie wil skryf, dink tog met jou deelteken

© Chantelle DeWet

Trane

Vanaand dink ek aan ‘n persoon wat duisende kilometers ver weg haar eie oorlog veg. Oor bottels wyn, saam met patee en pizza en poeding, deur trauma en vreugde is ons vriendskap gevorm, soveel meer as ‘n blote bloedband of oppervlakkige kennisname.

Ek huil oor haar, want ek verlang. Toe maak ek boonop die fout om Grey’s Anatomy se nuutste episode te kyk. Ek weet dit is nou nie so opwindend soos die afgelope week se 7de Laan nie, maar nietemin, is ek vanaand emosioneel broos gelaat deur die gebeure op ‘n televisieskerm.

Een tongtippie-toets, wat moontlik ‘n mangelwassery kon wees, het Suid-Afrika aan die oor beet. Oor sosiale media van alle vorme word daar gegis en gegons oor die effek en nagevolg van een kus. Was dit die soen van Judas? Was dit bloot normaal? En wie se normaal sal dit dan wees? Hoe durf een standaard manlike spesie ‘n ander se bek uit lek? Die Bybel verdoem dit dan. Hier in die Midde Ooste sal jy óf gestenig óf in die tronk opgesluit word as jy sou besluit om iemand van dieselfde geslag openlik te liefkoos. Die woord “tongknoper” kry sommer nuwe betekenis. 7de Laan verskuif grense. Nou dààr is ‘n sin wat ek nie gedink het ek sal ooit uiter nie. Nodeloos om te sê, is almal nie ewe ingenome met hierdie liplek-lekkerte nie, maar immers praat mense nou oor iets anders as politiek.

Ek is nie een vir oordeel nie. Ek leef en laat leef. Noem my maar selfsugtig, maar ek bemoei my liefs met die sake van my eie sielsrus. Perfek is ek nie. Foutloos beslis nie. ‘n Glashuis is my woning nie, Totius sou verstaan. So ek giggel in my binnemou oor die herrie van die Laan en ek grinnik as ek die konserwatiewe, Calvinistiese, veroordelende opinies lees van die sogenaamde alomwetendes.

My hart huil egter vanaand. Die hopie snotsnesies en rooi, verhewe oë getuig van my weemoed. Ek begeer, groter as enige materiële hebsug, meer as enige vrede op aarde, om vanaand daardie persoon ‘n drukkie te kan gee. Ek sal wyn opgee as ek net saam met jou kan huil.  Ek sal vir veertig dae vas van sjokolade en roomys, as ek net jou kan oortuig van my omgee. Ek sal vloek afsweer en my bankrekening leegmaak, om net vanaand vir JOU… net vir JOU te kan vashou, want ek weet jy het dit nodig. Jy veg jou oorlog teen die aggressors wat nie gesien kan word nie: die dood, die werksdruk, die finansiële angs, vrees vir die onbekende en die glimlag wat nie vanself wil kom nie… en dan raak die volk ongeskik oor ‘n soen. Dit laat my effe histeries. Ek kyk eerder Grey’s as 7de Laan. In Grey’s veg hulle vir asems en leef hulle nie net vir ‘n snak daarna nie. My punt? In plaas van leef om vinger te swaai, leef ek eerder na aan trane.