Dom

Die woordjie “dom” het ‘n slegte reputasie. Dit word té dikwels gebruik om kinders se selfbeeld af te kraak, neerhalend na verstandelik gestremdes te verwys of sommer net om mede-skoliere verbaal te boelie. Dom is lankal nie meer net die teenoorgestelde van slim nie. As slim sy baas vang, was die aksie dus nie dom nie, maar net… en dis hier waar die moeilikheid vir my ontstaan. Sien, daar is ‘n leemte in my taalvernuf as ek ‘n sosiaal aanvaarbare sinoniem soek vir “dom”. En kom ons laat nou maar die slim apie uit die mou: soms is mense net eenvoudig… dom.

 

Daar is ‘n seun in my Graad 9 Wiskundeklas, wat volgens my, in ‘n spesiale skool hoort. Sy ouers glo egter die donkie is ‘n resiesperd (verskoon die woordspel) en weier volstrek om te aanvaar dat die stomme kind se verstandelike vermoëns so ontwikkel is soos gebalanseerde maaltye in Etiopië. Ek verduidelik priemgetalle en hy druk ‘n skêr in sy oor, want hy weet nie eers wat is ‘n heelgetal nie. Daar word werkkaarte oor gemene delers en breuke voltooi, terwyl hy probeer om sy tande te vyl met ‘n lemmetjie in ‘n skerpmaker, want hy begryp nie dat een appel in twee helftes verdeel kan word nie. Hy is net eenvoudig… dom. En voor ek gekruisig word, laat ek tog net noem dat ek ‘n baie sagte plekkie vir die kind koester. Ek kry hom jammer omdat ek glo hy kry nie die regte stimulasie vir sy eie ontwikkeling nie. Hy is nie sleg, ongemanierd, ongeskik of ‘n jakkals nie, hy is net nie in die regte skool nie. Ek wens ek kon die ouers en skoolbestuur laat verstaan dat hulle hom ‘n onguns aandoen deur hom in ‘n normale skool te forseer, maar helaas, die woord “dom” kan my die beskuldigde in ‘n hofsaak maak.

 

Daar is ‘n land waarvoor ek besonder lief is, met ‘n president wat besonder… onbegaafd is. Niemand verwag van hom om meervoudige kwadratiese vergelykings op te los nie, maar hy sukkel om ‘n getal uit te spreek. Niemand verwag van hom om wêreldvrede te bewerkstellig nie, maar hy kan nie eers sy eie gesin dissiplineer nie. Nes sy trawante, gee hy nie ‘n duit om oor die vooruitgang van ‘n pragtige land nie, maar ry hulle in gepantserde voortuie en sit in verkoelde kantore en eet gebraaide hoender, sonder om te besef dat dit nie vir altyd gaan hou nie. Maar ek mag hom nie dom noem nie, uit blote vrees dat ek as rassis gebrandmerk sal word.

 

Daar is ‘n meisie wat haarself diep in my hart bevind. ‘n Vriendin wat telkemale deur ‘n kêrel gepaai word. Hy rus nie net agter haar rug nie, maar soek ook lêplek by ander dames, met vele sukses. Tog glo my vriendin dat hy gaan verander, al verduidelik ek dat ‘n tier se strepe nie kolle kan word as hy met ‘n huiskat teel nie. Die pleidooi vir logika val op dowe ore, al is sy gekwalifiseerd met ‘n meestersgraad in letterkunde. So nou sug ek en sluk die woord “dom”, want ek wil ‘n vriendskap behou.

 

Daar is ‘n vrou wat in hakskoene, ses duim bo die grond, wankel en haar bes probeer om nie ‘n enkel (of haar nek) te breek nie, terwyl haar voete kreun van pyn, alles in die naam van mode. Dom.

Daar is ‘n man wat elke oggend vyfuur opstaan, honderd gholfballe gaan slaan, dan tien sopies brandewyn wegslaan, terwyl hy kla oor sy swak finansiële posisie en dat sy vrou hom gelos het. Dom.

Daar is die miljoenêr wat graag die giftige vissie in Japan wil eet, want hy kan dit bekostig en hy het mos die geld om die beste medici te kan bekostig en hy wil sy kompeteerders wys dat hy nie vir koue vis skrik nie. Dom.

Daar is ‘n Britse dame wat haar man probeer vermoor het, deur hom met ‘n eekhoring te probeer versmoor het. Dom.

Die bewyse van dom kan by verkeersligte gesien word as ouers in die kar rook, terwyl die kinders op die agtersitplek sit en smag na suurstof. Dom kan op Facebook raakgelees word. Dom kan in skoolklaskamers, poskantore, Binnelandse Sake, raadsale, snelweë en in parkies gesien word. Dom vra nie ras, kultuur, moedertaal, bankstate, paspoort of geloof nie (al glo ek dom het voorkeure). Dom bestaan. Ongelukkig is dommes ook gewoonlik besonder vrugbaar, met ‘n voorliefde vir sinnelose dinge en het hulle harde stemme, waarmee hulle graag hul opinies skree. Dit terwyl die slimmes, stil-stil oor die oplossings glimlag.

In my moedertaal is daar woorde soos naïef, goedgelowig, optimisties, kansvatter, intellektueel benadeel en selfs oordeelsfout wat alles die skuld kan kry vir dom optrede. Dit is so. Ons almal maak maar ‘n dom fout of ses. Dis hoe ons groei en grootword. Ek voel egter dat ons moet ophou om op eiers te loop as dit by die woord “dom” kom. ‘n Siekte kan nie genees word as hy nie eers gediagnoseer is nie. Dom foute kan nie reggestel word as dit nie eers herken (en erken) word as ‘n dom fout nie. Niemand word slim gebore nie… en wat is dan die teenoorgestelde van slim, as ons nie by dom kan begin nie?

Advertisements

2 thoughts on “Dom

Lewer kommentaar

Verskaf jou besonderhede hieronder of klik op 'n logo om in te teken:

WordPress.com Logo

Jy lewer kommentaar met jou rekening by WordPress.com. Log Out /  Verander )

Google photo

Jy lewer kommentaar met jou rekening by Google. Log Out /  Verander )

Twitter picture

Jy lewer kommentaar met jou rekening by Twitter. Log Out /  Verander )

Facebook photo

Jy lewer kommentaar met jou rekening by Facebook. Log Out /  Verander )

Connecting to %s