Skink bietjie tee

Die wekker skree, die kinders huil, die bure se musiek blêr, die honde blaf en net as jy dink die kakofonie van klanke gaan jou onderkry, neem jy jou eerste slukkie koffie. Maar die gejaag stop nie. Ons drink koffie uit flesse en spesiale bekers. Ons drink koffie in ons karre, op pad werk toe, as ons kinders by die skool aflaai en nes ons by die kantoor instap. Dan het ons krag. Woema. Geduld.

Ek het presies sò oorleef. Toe gaan toer ons deur Sri Lanka en ontdek ons die wonder van Ceylon. Daarna kuier ons by my boetie en sussie in Australië en skielik word ek opgeslurp in ‘n warm wêreld van ander smaak. Een wat jou dwing om so klein bietjie rustiger te raak. Jou boude te ontspan en tot stilstand te kom. Tee.

Kyk, koffie is ‘n kunsvorm… maar tee is zen. Koffie kraai koning, maar tee gee nie ‘n moer om oor die koning, Kardashians of enige kokkedoor nie. Dit gaan oor soveel meer as smaak. Jy sien hoe ‘n paar blare vervorm in warm water. Jy sien die geur en smaak in die water inmeng. Jy raak weggevoer oor warrelwindjies en patrone wat in ‘n fles dans. Ek leer elke dag. Party teeblare soek heuning, ander vra niks. Sommige koppies smeek vir so lekseltjie melk, terwyl ander doodtevrede is met ‘n skyfie suurlemoen. Suiker is opsioneel en eintlik net vir amper histeriese oomblikke bedoel. Tee is ook hiervoor goed.

Ek het vir my ‘n spliknuwe rooi ketel gekoop. Een wat op die gasstoof staan. En hy fluit as die water kook. Elke keer as ek dit hoor, glimlag ek. My hart bokspring van opgewondenheid. Manlief dink ek word net oud. Dis tog sekerlik net die wat reeds met een voet in die graf staan wat opgewonde raak oor tee? Maar ek dink ek is verslaaf. En ek was nog nooit regtig verslaaf aan iets nie. Ek word weggevoer tussen die allerfraaiste, liefslikste, rykste, ligste blomme, vrugte en waterpoele. Tee bring rustigheid. Ek slaap lekkerder. Ek word stadiger en meer gemaklik wakker. Ek kan nie ophou nie.

 

Die wekker lui en die honde blaf en die bure skree. Maar dan skink ek my koppie tee, gaan sit ek op die stoep en verwonder my aan die woestyn wat in die see invloei. Deur die blare… met die toekoms onder in die koppie… ek sug van dankbaarheid, ‘wyl ek aan my tee teug.

Advertisements

Stempel

Die nuwe skooljaar het begin. Na sewe weke van somervakansie, is ons terug in die woestyn. Die mikrofoon in die skoolsaal, word van een middeljarige krisis (ekskuus, bestuurder) na ‘n volgende aangegee. Ons moet deur vergaderings worstel waar alles aan ons verduidelik word: van boeke merk tot registers invul. Ek sug so diep, satan groet my byna met die hand. Ek moet teken vir ‘n kinderbeskermingsbeleid en ‘n sekuriteitsnota en dat ek weet wat om te doen as daar ‘n brand uitbreek. Daar word papiere oor dissipline, kurrikulumveranderinge en uitslae versprei. Ek rol my oë so hard, dat ek sweer die aarde draai effens terug en ek verloor ‘n fase in my lewe.

Teen die einde van die dag, net toe ek voel ek kan nie na nog een verwelkoming luister nie, word ‘n motiveringspreker aan ons voorgestel. Aangeskrewe, gekwalifiseerd en met ‘n rits erkennings agter sy naam. Die tema? Watter stempel gaan jy afdruk?

Daar word gebla-bla-bla oor die impak wat onderwysers op leerlinge het. Daar word met ernstige oortuiging beklemtoon hoe belangrik ons rol in die skepping en vorming van ‘n nuwe generasie is. Ons is stempels wat indrukke maak. Ons moet dus ons woorde tel, ons kyke afwater en rustig raak met die rooipen. Ons leuse vir die jaar moet lui: wat is jou stempel? Ek frons so dramaties, dat die adjunkhoof vra of ek orraait is.

Die metafoor van ‘n stempel klink dalk oulik en kreatief, maar die feit dat niemand besef hoe aaklig en beperkend dit is nie, maak my bang. Ek bewe innerlik van vrees. ‘n Stempel wat uit rubber gesny is, is ‘n permanente vorm. So gemaak, so laat staan. Ek is dit beslis nie. Ek wil dit ook nie wees nie. Ek is mens. Ek verander. Ek vervorm. Ek maak foute. Ek vra verskoning. Ek probeer weer. Ek gesels. Ek het opinies van my eie. My opinies verander. ‘n Stempel het nie daardie vaardigheid nie.

 

Hoekom wil ons onderwysers as stempels klassifiseer? Is die kurrikulum dan die ink? En die kinders die papier? Is hierdie nie ‘n resep vir ‘n gemors nie? Is daar geen beweegruimte vir nuwe vorms en patrone nie? Is daar nie ‘n manier wat ons tegnologie kan gebruik en sommer so die omgewing ook kan spaar nie? Maar stempels werk seker nie op ‘n tablet nie? En hoekom vra niemand hierdie vrae nie?

Die nuwe skooljaar het begin. Ek gaan met ‘n oop gemoed my klaskamer in. Ek glimlag, want ek is dankbaar ek is soveel meer as net ‘n gewone, gestandariseerde, eenvoudige, vervelige stempel. Ek sal aanhou verander tot iemand my doodsertifikaat… wel, stempel.

Die oplossing

Ek het die wonderkuur gevind. Die persoon wat die verskil in enigiets op aarde kan maak. Jy hoef geen pil te sluk of geld te betaal nie. Jy hoef nie jou siel weg te gee, aan ‘n piramiedeskema deel te neem of Tupperware op Facebook te verkoop nie. Jy hoef nie skielik vir die Blou Bulle te begin skree of sokker te kyk nie. Jy hoef nie aan enige optog deel te neem, petisie te teken of jou e-pos adres op ‘n lys te skryf nie. Daar is nie ‘n maandelikse fooi, verpligte vergaderings of vrywilliglike orgaanskenking betrokke nie. Die oplossing vir elke probleem is hier beskikbaar: gratis, verniet, mahala.

Die wonderkuur kom in die vorm van ‘n mens. Hierdie persoon kan jou laat gewig verloor, uit die maag laat lag en jou spaargeld aanvul. Met klein bietjie fokus kan jy jou kwalifikasie verbeter, die beroepsleer klim, die bure gelukkig hou en boonop meer tyd hê. Hierdie wese het al die antwoorde en soek geen terugbetaling vir enige advies nie. Belowe. Cross my heart.

Kyk, ek sê nie jy gaan noodwendig van die antwoorde en oplossings hou nie. Dit gaan nie noodwendig maklik wees om in ‘n spoedige tydgleuf kan gebeur nie. Maar as jy hierdie wonderkuur waarlik aan jou kant kry, is byna niks onmoontlik nie. Jy hoef nie religieus te bid, enige Boek van Waarheid by die naam te kan noem of aan enige dominansie kollekte te voorsien nie. Hierdie entiteit vra nie taal, kleur, ras, kultuur, herkoms, aankoms of wederkoms nie.

So waar kry jy die antwoorde en inspirasie en motivering en oplossings? By die wonderkuur. En waar vind jy die wonderkuur? Maklik. In die spieël.

Komediant

Ek rol my oë vir die derde keer vandag. Eers was dit vir myself; toe ek tandapasta op die haarborsel wou sit. Toe vir my melodramatiese agtjarige; haar skoene sit glo so styf dat dit voel asof sy haar voet binne die volgende 18 minute gaan verloor. En nou vir Jeremy Mansfield wat reken dat Xander die twee meisies op Stella vermoor het, want Xander was ook ‘n jagter…

Soos ‘n wafferse Facebook-bekruiper neem Jeremy ‘n skermskoot van Xander waar hy twee jakkalse geskiet het. Die foto word nou wyd oor sosiale media versprei met ‘n lang relaas oor hoe jagters moordenaars is. Navorsing word aangehaal oor hoe meeste reeksmoordenaars ‘n geskiedenis het van dieremishandeling. En die mense gaan mal: Dis moord. Dis walglik. Dis afgryslik. Jeremy vir president!

Nee. Want al is die navorsing kolskoot, word die punt word gemis: jag is allermins dieremishandeling. En die ou wat diere mishandel met ‘n wapen, is nie ‘n jagter nie. Stropers is nie jagters nie. Poepholle wat duiwe met ‘n .22 skiet terwyl hulle brandwyn drink, is nie jagters nie. Jagters doen twee dinge: 1. hulle wil die dier so vinnig en pynloos as moontlik skiet (meestal om biltong te kan maak) en 2. hulle mors niks, alle vleis word gebruik. As hierdie twee reëls nie gevolg word nie, het jy nie met ‘n jagter te doen nie. My ervaring het my geleer dat jagters meer respek het vir die natuur as die vegetariër wat sy plastiekbottel by die kar se venster uitgooi.

Dan is daar kwessie van Xander wat jag. Hy het ook McDonalds geëet, Colgate shampoo gebruik en bier gedrink. Die outjie wat mense in Florida afgemaai het met ‘n automatiese geweer, se laaste maaltyd was ‘n Big Mac. Die seun wat sy ma met ‘n kombuismes opgekerf het in Engeland, se skouerlengte lokke het soos Colgate se appels geruik. En van die sewe plaasmoordenaars wat in April 2018 gearresteer is, was 6 poepdronk van bier. As jy die lyntjie wil trek, kan jy. As die skoen pas, kan jy hom aantrek. Maar hier word die baba saam die badwater uitgegooi. Wat van al die duisende jagters wat NIE mense moor nie? Wat van die dominees wat NIE met seuntjies peuter nie? Wat van die Blou Bulle wat NIE hulle vrouens slaan nie? Ons kan nie almal oor dieselfde kammetjie skeer nie… veral nie as die kammetjie pas Jeremy se boudhare gekam het nie.

Moordenaars skop dalk klein katjies en dalk eet hulle kitskos en dalk was hulle lank gelede geboelie… maar daar is ook moordenaars wat hoofmeisie was, kanker oorwin het, ‘n tuisnywerheid besit het, liefdadigheid by die ouetehuis gedoen het en president geword het. Moordenaars het nie ‘n te-doen lysie nie. En hulle CV’s lyk beslis nie dieselfde nie. Siek kom in verskillende vorme.

Xander is siek. Of dit ‘n versteuring is en of die siekte in die siel, gees of verstand is, weet ek nie, maar dat iets verkeerd geloop het vir Xander is ‘n feit. Hy gaan moet boet vir sy optrede, maar ek weier om die vinger na sy jakkalsjag te wys. Aikona. Jy is glo ‘n komediant, Jeremy. En radio-omroeper. En kosboekskrywer. Maar ingelig en logies is jy beslis nie. As hierdie die reseppie vir jou komedie is, wil ek maar net sê: kak grap.

Stella

Ek weet nie wat in ’n kind se kop gebeur voordat hy besluit om sy meisie en haar vriendin se suurstof te steel nie. Dat dit wreed, onnodig en hartverskeurend is, verstaan ek. Wat my egter bewend van vrees laat, is die mense wat slaggereed staan vir sosiale oorlog van reg en geregtigheid.  

Die onderwysers wat niks gedoen het nie… die ouers wat nie die tekens gesien het nie… die ma wat toegelaat het dat haar dogter alleen in die koshuis slaap… die pa wat nie meer betrokke was by sy seun se opvoeding nie… die vriende wat niks gesê het nie… die gemeenskap wat haat in plaas van ophef. En so tussen die blaamboksies wat heen en weer gegooi word; tussen die vingers wat soontoe en heentoe gewys word; tussen die oordeel wat alle kante toe gespoeg word; tussen dit alles staan treurende ouers. Ouers wat kinders aan die dood en die tronk moet afstaan. Ouers wat opgevreet word deur skuldgevoel en verdriet en hartseer en “wat as…” en nou nog gekonfronteer word met sosiale haatspraak en kruisverhore. 

Iemand vra: “Hoe siek het ons samelewing geword? Ek hoop hy vrek in die tronk.” 

Jip. Sò siek het ons samelewing geword dat ons dink dit is aanvaarbaar om die doodsvonnis oor iemand uit te spreek sonder enige feite of kennis van geestesversteuring of sekerheid van koelbloedigheid of hoop op rehabilitasie.  

Iemand skree: “WAT DE F&K GAAN AAN MET DIE JEUG VAN VANDAG? KRY VIR JOU BOETIE. KRY VIR JOU!!!”

 Jip. Kry vir jou ’n handvol haat en woede van die ouer generasies wat sonder begrip of insig nog klippe uit hul glashuise gooi. 

Iemand versprei: “Daai meisies het mos vir k#k gesoek om alleen in die koshuis te slaap. En daai laaitie sal kry wat hy verdien. God slaap nie.”

Jip. Want as ons slaap, vra ons eintlik almal om vermoor te word en dan kan alle vloek verskoon word as ons tog net ‘n god se naam daarby kan voeg.

 

Dis afgryslik. Die hele storie ruk my binnegoed. Ek dink aan die ouers wat hul dogter moet begrawe. Die woede en angs en weemoed waarmee hulle sal moet leef voor die wond gesond word. Die letsel sal bly. Ek dink aan die ouers wat nou, onwillekeurig, die reis van prokureurs en regters en media-waansin en onvoorwaardelike liefde moet onderneem. Ek dink aan ‘n jong man wat moet leef met bloed op sy hande. En ek dink aan ‘n samelewing wat verleer het om te simpatiseer, maar boelies en blaamwysers geword het. My hart is seer oor Stella. My hart bloei vir Suid-Afrika.

 

Liewe Ashwin

Liewe Ashwin

Ek ken jou nie persoonlik nie, maar jy is nou al twee dae in my gedagtes. Die hele #SuperSportSage maak tot die nuus hier in die woestyn en jou optrede laat my dink aan keuses.

Sien Ashwin, destyds, toe jy genooi is om vir die Bokke te speel, was jy bewus van die feit dat jy ’n kwota-speler was. Net so bewus soos die duisende blanke seuns wat NIE gekies is nie, want hulle velle was te lig. Jy het gekies om JA te sê. Jy het gekies om die groen en goud te dra. En toe het jy bewys dat jy meer is as NET ’n kwota-speler. Jy was speler van die jaar, speler van die wedstryd en speler van die spelers. Jy het uitgestyg bo die etiket waarmee jy die span betree het, maar jy kan ongelukkig nie ontken dat die etiket wel bestaan nie.

Jy het gekies om vir Supersport te gaan werk. Jy het gekies om jou nie baie professioneel te gedra nie. Nou verstaan my nie verkeerd nie, ek dink ons almal was al skuldig daaraan om ons moere ordentlik te pluk. Ek het ’n video op Facebook gesien waar ’n vrou haarself so vervies in ’n koffiewinkel, dat sy letterlik die kelner met haar eie stoelgang gegooi het… nadat sy ’n bollie op die vloer, in die openbare oog gemaak het. Jou optrede nou die dag het my nogal hieraan laat dink. Jy het ook maar jou kak verloor. Ons almal doen soms. Ons almal doen dit dalk nie op televisie nie, maar steeds. Ek wonder wat die oorsaak hiervan was en ek sal my nie vir een oomblik laat wysmaak dat dit ’n enkele insident was nie.

’n Bekende koerant berig gister dat Nick Mallet jou met ’n pakkie tjips geterg het. Was dit Lays of Simba? En was Francois Pienaar ook betrokke? Of was die tjips maar net ’n onskuldige party in die oorlog tussen… was dit oud en jonk? Wit en swart? Humor en swak smaak? Hoekom was hierdie insident noemenswaardig? Gee ons die details Ashwin, dan kan ons mos kies of dit saak maak of nie.

Jy het egter nou ook ’n keuse. Jy kan die kwota-speler bly en die ras-kaart aanhou speel en moontlik wen. Naas en Nick kan die rooikaart kry en jy sal die een wees wat laaste lag. Maar van lekker lag, kom lekker huil, Ashwin. Ons land het nodig om te sien dat helde bo kleinlikhede kan uitstyg. In plaas daarvan om speelgoed rond te gooi soos stout kinders, moet ons om die tafel gaan sit en soos grootmense die ding kan uitpraat. Niemand is onskuldig nie, maar een ou alleen kan ook nie die blaam dra nie. Kies om nie vinger te wys nie, Ashwin. Kies om beter te wees, nie net vir jouself nie, maar vir al die opkomende kwota-spelers ook. Leer hulle hoe om ontslae te raak van die etiket. Sê jammer. Sê hoekom hulle moet jammer wees. Maar asseblief kies om beter te wees as die politieke slange wat onmin saai en haat kweek. Doen dit om jou ouers trots te maak. Doen dit in die naam van rugby. Doen dit omdat ek mooi vra. Asseblief, dink net voor jy kies… want selfs al was jy “net” ’n kwota-speler, kan jy vandag kies om veel meer te wees.

Groetnis

Chantelle

Die Klip

Ek het hierdie ongelooflike klip wat ek vir die laaste paar weke in my maag saamdra. Nee, ek is nie hardlywig nie en nee, ek is nie siek nie. Wel, nie fisies nie in elk geval. Ek vermoed ek het geestelike verkoue. Of dalk is dit emosionele virusinfeksie. Iets is fout. Ek is moeg. Alledaagse vrae word herkou en dieselfde antwoorde word oor en oor en oor uitgespoeg. Ek gooi ‘n klip in die bos:

Ek stap by ons personeelkamer in en na ’n paar minute van ditjies en datjies uitruil, kyk ek die Wetenskapjuffrou in die oë en vra: “Wat maak jou opgewonde?”

Sy het nie kans gehad om die skok te verbloem nie. Dit was op haar voorkop en langs haar mondhoeke voordat sy dit kon keer. Die frons het dieper geword soos sy begin dink het aan die “regte antwoord”. Ek help haar reg…

“Nee, ek wil nie weet of jy van ’n sonsondergang hou of nie… ek wil weet wat maak JOU opgewonde? Wat is jou passie? Wat laat jou glimlag as jy dit doen?”

Die vraag veroorsaak stilte in die vertrek. Almal dink. En toe die skok: niemand het eintlik ’n antwoord nie. Ons is almal onderwysers wat vergeet het dat daar ’n lewe buite die skool is. Verwyder van jou familie en al die moets en moenies wat die samelewing daargestel het. Die klip in my maag is nou al ’n rotsformasie.

My navorsing is nie klaar nie. Ek stuur ’n paar selektiewe boodskappe. “Wat laat jou na jou asem snak?” ; “Wat maak jou opgewonde?”; “Wat is jou passie?”.

Ek haal al hoe vlakker asem. My hart klop vinnig. Ek voel ongemaklik. Ek weet ek gaan nie vanaand kan slaap nie, want hierdie vraag druk op my bors dat ek voel soos ’n asma-lyer in ’n stofstorm. Ons het geen tekortkoming nie. Ons is gesond, gelukkig, geseënd. Maar ons is vasgevang in die worsmasjien van oorlewing met bitter beperkte kennis van lewe.

Toe nie. Daar is hoop. Want van alle uithoeke van ons aarde, kom die antwoorde op my selfoonskerm. Selfversekerde antwoorde, sonder skaamte, skroom of selfverwyt. En die berg in my binneste is terug na bult-status (dit mag natuurlik ook die twee stukke kaaskoek, een oliebol en halwe liter waatlemoensap wees wat die bult maak, maar dis nie nou ter sprake nie*). Ek weet nie wat die antwoord is nie. Iemand het gevra wat die sin van my lewe is. ’n Ander vriendin voel ook die eksistensiële angs. Ek haal weer stadiger asem. Ek hoef nie al hierdie dinge dadelik te weet nie, want niemand van ons kom met ’n handleiding nie. Maar my vermoede is wel bevestig… ek het my mense nodig. Die mense wat sonder aarseling my vrae beantwoord. Die vriendinne wat erken “ek weet nie” laat my minder eensaam voel, die res gee my ongelooflike hoop. Ek kan van al die onnodige penne in my laai ontslae raak. Ek kan die plastiekbakkies sonder deksels weggooi. Ek kan die twaalf roompies op die badkamerkas verminder na twee. Maar al sien ek julle min, al praat ons nie almal daagliks met mekaar nie, al verloor ons soms ritme met mekaar se lewens… ek sal eenvoudig nie kan minimaliseer as dit by my mense kom nie. Want julle… julle help dra aan die klip. Al is hy in my binneste… nee, VERAL as hy in my binneste is.

 

* Ek dink ek verwar herhaaldelik die klip-in-my-maag-gevoel met hongerte.