Sameswering

Iewers is iemand besig om torings te installeer wat ons almal nog ‘n kop gaan laat groei en radioaktiewe stowwe gaan laat piepie. So skryf oom Danie. Dit terwyl ons, onskuldig en verveeld in ons huise vasgekeer word as gevolg van ‘n dodelik virus. Maar die virus is eintlik net ‘n rookskerm, reken oom Gawie, terwyl Sjina besig is om die wêreldekonomie oor te neem. Oom Ruan is al op sy derde koelerboks vol pynappelbier, maar hy word ‘n rat voor die oë gedraai, want eintlik is een of ander minister besig om skatryk te word deur alkohol op die onwettige mark te smous. Ek is maar relatief versigtig vir die woord “swart mark”, want ek wil nou nie as rassis uitgekryt word nie.

In 1948 het ‘n boek verskyn waarin een of ander sameswerende swendelaar, die teorie gepubliseer het dat regerings volledige mag oor hulle mense kan uitoefen as hulle net een ding kan regkry… en dit is om almal afhanklik te maak van hul gesondheidsinfrastruktuur. En hier staan ons nou, almal gemasker en afhanklik van ventilators. Oom Jaco se tuindienste-besigheid is nou amptelik op genade en dus versprei hy nou handgemaakte maskers om sy inkomste aan te vul. Sy besigheid het eenvoudig nie die regte status om vir regeringshulp te vra nie, nes tannie Susan se salon en tannie Hannie se haarkappery. Maar dis mos alles deel van die groot komplot. Julle weet, die een wat in Openbaring beskryf word… ook die een waarvan die Simpsons ons in 1998 reeds gewaarsku het en die rede hoekom Donald Trump so hardekwas is oor die hele grendelstaatkwessie, aldus tannie Karen en dominee Sarel.

Die virus se dodelikheid word nie ten volle verduidelik nie, want tussen 6 en 9 in die oggend, binne 5 km van jou huis af, is die kanse skraal dat jy sal siek word. Maar 5 minute na 9, op ‘n afstand van 5.01 km, staan hy vir jou en wag. Jou buurman aan die linkerkant is dan lankal reeds in die moeilikheid. Ons skud ons koppe vir agterstevoor denke, tog wasem die bysiendes se brille op bo ongemaklike maskertjies in die ry in Woolies. Ons moet hande was en nie rook nie. Ons moenie hoes, proes of hard poep nie… nie omdat dit iets met die virus te doen het nie, maar dis sommer net slegte maniere.

Oom Louis reken ons is in die middel van die derde Wêreldoorlog. Oom Pieter  reken die gogga is deur ‘n stout wetenskaplike gemanipuleer om die bevolking te beheer. Tannie Wanda skryf die Here is besig om ons te straf en tannie Belinda dink dis Moeder Natuur wat haar balans herstel.

Onderwysers moet werk en betaal word, maar ouers kan nie meer skoolfonds betaal nie en dus word die juffrou ook benadeel. Intussen moet ouers tuisonderrig implementeer. En hulle word nie daarvoor betaal nie. Ons moet daai boek skryf waarvoor ons nog nooit tyd gekry het nie. Ons moet oefen. Jy kry die Huisgenoot gratis op Whatsapp. En so paar boeke. Moenie dit versprei nie, dis diefstal! Loer eerder oor die muur en kyk wat is die sonde met die bure. Ons moet en moenie. Die lysie is erger en meer voorskriftelik as die tien gebooie en almal lê daagliks ‘n eier… as hulle hom nie saam met suiker en ‘n sopie gesluk het nie. Almal is konstant kwaad, moedeloos, woedend, magteloos en sommer net heeltemal rigtingloos in hierdie mallerige tydperk.

 

Ek het nie antwoorde nie. Alles is nie pluis nie. Ek weet nie wie om te glo en wat ek sou doen as die volle waarheid voor my blootgelê sou word nie. Al wat ek kan doen is my kinders so rukkie langer vashou in die aand. Ek kan waardeer wat ek het, lees waarvan ek nog nie weet nie en hoop dat my hart nie sal versteen nie. Elkeen moet maar die holte vir sy eie voet grou en die sonplekkie vir homself soek. As ons almal dan in een kraal moet saamsweer mag dit in die een van goedheid, gaafheid en guns wees, waar ons minder krities en meer simpatiek sal wees. Kom ons sweer saam, in die naam van deernis.

 

Dip

Die ekonomie vat nogal ‘n dip as gevolg van die ou virussie. So hoor ek. Dip is eintlik so ongemaklike Afrikaanse woord. DIP. Jy dip nie ‘n baba nie. Jy doop hom. Jy doop egter nie jou maatjie in die swembad nie, jy dip hom. En jy dip ‘n skaap deur hom nie te doop nie, maar te dompel. Ek het al op verskeie geleenthede met ‘n dompel, dip of doop te doen gehad, so ek vandag uit relatiewe ervaring praat.  

Dompel, Dip en Doop kan natuurlik altyd die verlangse familie van Dig, Dom en Dik wees, maar ek is nou nie hier om hare te kloof oor herkoms of genetika nie.

Ek moes al hopeloos te veel kere my dogtertjie se kop in ‘n bad vol antiseptiese, olie en gif dip… om die infestasie van kopluise onder die kam te probeer kry. Ek weet plaasboere dip hul diere om teen bosluise en ander krioelende goggas te beskerm, maar nooit het ek gedink dat ek my eie vlees en bloed sou moes grootdoop in ‘n brousel teen luise en nete nie. Tog was dit ‘n laaste toevlugting nadat ek byna elke follikel op haar kop getreiter het met kammetjies en sproeimiddels. Dat sy vandag nogsteeds met my praat, is die bewys van onvoorwaardelike liefde. 

Ek dip ook graag my vinger in kos. En my kos word in ander eetbare verversings gedoop. En my verversings word in suiker en olie en lekkerte gedompel. Tjips in doopsous, aarbeie in sjokolade, brood in hummus, oliebolle in suiker en selfs ‘n roomyshorinkie in karamelsous. Die ou advertensie van beskuit spring uit my langtermyngeheue en kom klop aan my koskas:  Dip ‘n Ouma. Natuurlik is tamatiesous ‘n immergewilde dompelsous vir kinders en meeste sjefs raai ons aan om eerder sous apart op te dis. Dip is baie beter as om jou kos in sous te verdrink. Dip, doop, dompel… my mond water alweer. 

As jy jouself op die Kaapse vlakte in ‘n bende bevind, sal die woord dip egter heel ander betekenis inhou. As jy klaar ‘n onwettige daad gepleeg het en vinnig moet spore maak, kan jy aan jou bendemaats skree: “Ons moet dip!” Hulle sal dadelik verstaan dat jy nie tot bekering wil kom nie, maar dat die pote op pad is. Sou jy egter op ‘n rustige Sondagmiddag iemand wou komplimenteer oor hulle uitrusting, kan jy sê: “Jaait, jy lyk lekke dip vandag”. 

Vir die wesens onder ons wat die werkinge van ‘n wiel en wa en werktuig verstaan, sal die woord dip lei tot gesprekke oor olie en spanning en ratte. Of so iets, reken ek. Die politikus dompel sy handjie in die staat se koekieblik. Die rekenmeester let op dat die grafieke negatief dip en die outydse skrywer dip sy penveer in die inkpot. Tyga en Nicki Minaj skryf ‘n liedjie met die naam DIP en menige onder die belt grappie bevat die intieme woordjies om diep te kan dip. 

Maar dis die idee van waterdompeling wat my aandag trek. Hydro-dipping in rooinektaal. ‘n Spesiale soort papier, met spesiale verf en eiesoortige patrone word op gewone water se oppervlak laat dryf. Iets wonderlik en wetenskapliks gebeur en skielik is daar net verf wat oorbly. Die papier het soos die Zuma-verslag verdwyn en die verf soos R500 biljoen verskyn. ‘n Voorwerp, enige voorwerp, word dan deur besondere tegniek en vernuf, in die water-verf-konkoksie gedip en skielik word die dompeling ‘n unieke kunswerk. 

Die ekonomie sal draai, kopluise sal sterf en doopsous raak op. Bendes gaan tronk toe en karre gaan staan. Maar die kuns van dip, doop en dompel… dit hou vir altyd. 

 

 

* Gaan loer gerus na BOKMAL  se unieke produkte geskep deur waterdompeling.

 

Stokperdjie

Daar is baie gevaarliker dinge as die Covid-19 virus. Soos toegang tot ‘n musiekinstrument as jy tot jou tronkhuis beperk is. Veral as jy eerder musieklik as musikaal is. Soveel erger as jy ‘n kamerafoon en toegang tot sosiale media het. Ek het wonderlike weergawes van Grammy-wenners gehoor en ook so paar keer ampertjies in my mondjie opgegooitjies. Nou kyk, ek sing ook in isolasie. Nie oor ek so forseer word nie, maar oor ek noot kan hou vir slegs vyf minute per skrikkeljaar. Ek is nie Simon Cowell nie, maar ek wil ook soos die bure se baba begin skreeu as ek na sekere verwronge weergawes van Halleluja luister. 

Mense met meer as twee spiere begin skielik joga-videos versprei van hoe om soepel te word, terwyl ek met ‘n pak Pringles op die bank lê en lag. Daar is ‘n meisie, met meer rolletjies as die Griekse bakkery op die hoek, wat probeer om die onderstebo hondjie posisie te vind, sommer so op die agterstoep tussen die enjin wat haar broer besig is om uitmekaar te haal. Daar is ‘n tannie wat heel kreatief probeer om blikkieskos as gewigte te gebruik, terwyl ander olie op die vloer gooi om sodoende ‘n tipe loopbaan te skep. 

Ek kan nie die grimering-mooimaaksessies met ongelooflike raad, wat nou uit alle hoeke van die wêreld opspruit, ignoreer nie. My grimeersakkie is maar effe minimalisties. Maskara, lipstiffie, so klein bietjie kleur en ‘n buisie wat donker kringe onder die oë moet verdoesel. Met die hoop dat ek meer kon leer van die kuns van mooimaak, sit ek egter verstom en staar na skerms waar vuil, vaal  Aspoestertjies met aknee, getransformeer word in seepgladde supermodelle met wangbene so duidelik soos Ramaphosa se vlakke van inperking. Ek sien hoe lelike eendjies in swane verander met behulp van ‘n kleurpalet en skakerings waarvan ek nie eers die name kan uitspreek nie. G’n wonder mans reken hulle kan nie vrouens vertrou nie! Wat jy sien, is beslis nie altyd wat jy kry nie. 

Behoede die huis waar oorblywende verf in skure en in agterkamers gevind kon word. Nadat Ma’s al die laaie en kaste en kiste reggepak het, gaan sy hulle vind en dan… dan gaan daar geverf word. Ou tuintafels gaan nuwe lewe vind. Ouma se antieke kabinet gaan geskuur en gemoderniseer word. Ek hoor sommer hoe geraamtes in grafte omdraai met elke kussing wat nuut oorgetrek of sommer oorgeverf word. 

Omdat tyd nie so neerdrukkende faktor is nie, het menige mens hulself tot terug in die kombuis gedruk. Kokkedore word gebore, koekskote word geskiet, kersies word op terte geplaas en die stof word van prutpotte, oonde en elektriese mengers afgeskud. Ons bak en brou asof ons vir Masterchef 2021 begin oefen. Alhoewel ek hou van eet, voel dit of ek al soveel piesangbroodresepte gelees het, dat ek aspris vrugte wil laat ryp word. Tot my geliewe skoonmoeder, wat bloot ‘n kombuis het oor hy saam met die huis gekom het, het nou al mieliebroodjieresepte begin aanstuur. HKGK. 

Daar word gehekel en gebrei… genaai en gestik… ek sien allerlei tuisprojekte ontwikkel uit Ouma se 1965 gordyne wat al vir drie dekades in die motorhuis se dak geboks is. Ek sit in vrees en wag vir die oomblik wat Barbie haar plek weer op die toiletbak inneem, kompleet met ‘n wolrok wat ‘n rol witgoud wegsteek. Die spieëls sidder as hulle kant en materiaal en stopsel sien, want grepe uit die die geskiedenis flits verby, waarin Bybelomslae en notaboekies ook in die slag gebly het. 

You Tube bewys homself as gevaarlike vertrekpunt van menige projekte. My man, wat nie eers visvang nie, is nou besig om een of ander vorm van visvang-aas-agtigheid uit hout te kerf. Koffieblikke word herwin om, met behulp van ‘n ou rekenaarwaaier, ‘n miniatuur stofsuier te maak en “juwele” word uit ou deurknoppe, gebreekte porseleinpoppe se oë en gordynhakkies geskep. Ek sien ‘n rolstoel verrys uit ‘n stapel ou afrolmasjiene en as Karlien van Jaarsveld nogsteeds haar geskeurde jeans soek, kan sy dit iewers op die platteland in die vorm van ‘n tuisbly-mamma se handsak vind. 

Ons is amper reeds drie maande ingeperk. Ek weet dat ‘n stokperdjie noodsaaklik is. Ek het al die verf weggegooi voor ek skade kan maak. Ek het my grimeersakkie weggebêre voor ek in ‘n hofnar verander. Ek het gelukkig nie eers naald en gare in die huis nie en my oond word net gebruik om basiese kolwyntjies te bak as die kinders aanhou kerm vir koek. Ek skryf. Ek maak videos van waar ek hulle voordra. Ek is die spreekwoordelike skoenmaker wat my by my lees hou. Maar ek bedank die land en al sy stokperdjie-beoefende, verveelde, innoverende en kreatiewe skeppers, wat my vermaak in hierdie droewe tydperk. Mag jou stokperdjie, ewige vreugde verseker… en jou weer jou vryheid laat waardeer. 

Maaaaa

In die grendelstaat het baie dinge vir ons verander. Ons leef in pajamas. Ons eet te veel. Ons probeer die balans vind tussen tuisonderrig, werk van die eetkamertafel af en die yskas se deur wat on terg. Dis ook in hierdie tydperk wat my naam verander het. Ek het van Ma, Mamma en die ontydige Moeder in ‘n Maaaaaa verander. 

 Soos in “Maaaaaa ek is honger”. Dit maak nie saak of ek hulle elke halfuur of elke ses uur kos gee nie, die kinders blyk in ‘n konstante hongersnood te verkeer. 

“Maaaaa, ek het melk gemors”. Ek vat groot slukke suurstof voor ek die kombuis betree. Die Here gee definitief vir Maaaaaa baie meer geduld as krag. 

“Maaaaa, waar is ‘n skoon pajamas?” Seker op die vloer, waar jy hulle aanhoudend los, want die wasgoedmandjie is deesdae mos net vir estetika… Mense, my dekorstyl is dalk nie waardig om beroemdes te behaag nie, maar ek is darem beter as bloot ‘n plastiekmandjie langs die porseleintroon. 

“Maaaaa, kan ons verf?” Nou kyk, om melk van ‘n vloer af te was is nie pret nie, maar as ons van verf praat, trek my bors sommer toe. Ek weet die kinders moet kreatief wees. Ek weet dis goed vir hulle motoriese vaardighede, maar ek is besig om die stryd teen verf te verloor. En my wyn is klaar. So nee, julle kan nie verf nie. 

“Maaaaa, ek verstaan nie hierdie som nie”. Dankie tog ek is ‘n Wiskundejuffrou. Daar is lig aan die einde van die tuisonderrigtonnel, maar die metodes van ‘n Graad 3 optelsom slaan my voete onder my vermoë uit. Kan hulle nie net plus en maal en minus en deel soos normale mense nie?

“Maaaaa, kan ons ‘n hondjie kry?” Skielik is dit nie verf wat in my geestesoog my grootste nagmerrie is nie, maar klein hondjie urine en ontlasting. En het ek al genoem dat my wyn klaar is?  

“Maaaaa, kan ek by my maatjie gaan kuier?” Diep asem. Vir die 7654ste keer herhaal ek so kalm as moontlik: “Ongelukkig kan ons nie die huis verlaat nie, want daar is ‘n virus.” Ek vermoed ek gaan een van hierdie mooi dae, my humeur tussen melk op die vloer en verf teen die muur verloor. 

“Maaaaa, kan ek roomys kry?” Dis tien oor ses in die oggend. Ek moes jou pajamas van die vloer af optel, jou handoek ophang en ‘n rou eier opvee wat jy per ongeluk laat val het. So ja, eet maar roomys. Duidelik is ek besig om in ‘n totale mislukking van ‘n ouer te verander. 

“Maaaaa, hier is ‘n spinnekop in die badkamer”. Nou gee hom ‘n naam en verbeel jouself dis ‘n hondjie. Want ek haat spinnekoppe en ek is nie van plan om vrywilliglik naby een te kom nie. Roep jou pa. 

“Maaaaa, pa sê hy is besig” Om #$%^ YouTube te kyk is nie besig nie… en daar is ‘n @#$$^ pause knoppie. Diep asem. 

“Maaaaa, ek het maagpyn.” Dis omdat jy roomys vir ontbyt eet en te veel melk by jou pap gooi en konstant eet en… ag, gaan lê net ‘n rukkie tot dit verby is. 

“Maaaaa, kan ek asseblief ‘n teleporter-gun kry vir my verjaardag?” Ja, nadat ek die dodo uit die dood opgewek, ‘n unicorn vir jou sussie gekry en sommer wêreldvrede bewerkstellig het. Met liefde. 

En dan die antwoord: “As enigiemand al daai goed kan doen, dan is dit Mamma.” 

Ek ontdek ‘n bottel wyn agter die boks waspoeier. My geloof in gebed is herstel. Dis die klein genades wat my sal laat oorleef. Ek belowe dat ek hulle more van Paaaaaaa sal leer. 

Maar of ek nou Ma, Mamma, Mammie, Moeksie, Moeder of die gevreesde Maaaaa is… ek is dankbaar, bevoorreg en so so lief. 

Vensters

Ek het vanoggend 9:44 polisiekoffie gedrink. Voor ek nou tot tronkstraf geoordeel word, laat ek net eers verduidelik. 

Sien, ek het vanoggend douvoordag opgestaan met die doel om die vensters te was. Ten minste een van elke vertrek in ons woonstel het dak tot vloer vensters. Groot vensters. En omdat ons in die woestyn, reg langs die see woon, is sand en stof en hoë humiditeit nie altyd pasmaats nie. Ons vensters word vuil. Vuiler as ‘n tienerseun se gedagtes. Vuiler as ‘n dieselwerktuigkundige se vingernaels na ‘n twaalf uur skof. Vuiler as… ag, ek dink julle kry die idee. 

Gewoonlik, in normale tye van dienslewering, kom was Jun ons vensters. Jun is ‘n vriendelike, klein Fillipyn en teen 150 dirham (ongeveer R750) spandeer hy so 2 na 3 ure om ons balkon te laat blink en ons uitsig te verbeter. Ons sien Jun een keer per maand en hy word altyd met groot vreugde ontmoet.

Ongelukkig is Jun se diens nie essensieel nie en moes ek na amper 8 weke van inperking maar self die taak aanpak. As ek die gordyne van my slaapkamer weggetrek het, het ek myself in die middel van ‘n Mad Max film bevind… behalwe dat dit net vuil vensters was wat dik onder die stof gestaan het. 

Aangesien dit somer is, ons teen 11 uur in die oggend reeds ‘n eier kan kook deur hom op die stoep te los en die meerderheid van die dag vol sonskyn oor ons woonstel giet, het ek dus besluit om reeds 6 uur te begin. Sodoende sou ek teen 8:30 klaar wees sonder om in poeiervorm te verander in die woestynson. 

Ek het nie veras nie, maar ek is wel verras. Onaangenaam verras. Dit was warm, al was dit skaars na 6. Maar dis baie meer uitdagend om ‘n sponsie nat te maak en vensters te was as wat ek aanvanklik gedink het. As stof met water meng, word dit modder. Selfs al is dit teen ‘n venster. En modder met seep, sit vas. En seep trek strepe oor glas. En teëls met water op, is glad. En as jy jou stuitjie en boude en bobene laf val, keer op keer op keer, is dit nogal seer. Maar ek is nie grootgemaak om op te gee nie. So teen 9:43 vanoggend was ek halfpad. 

Ons stoep is lieflik groot, met ruim glasdeure wat op sintetiese gras uitloop. Dis nie waar die probleem en uitdaging soos ‘n honger leeu lê en wag nie. O nee. Dis die kamervensters wat op ‘n stoepie van ongeveer 25 cm in deursnee uitloop waar die hartversaking begin. Die stoepe maak ‘n kurwe saam met al die kamers en is begrens met ‘n lieflike glasreling. Dit beteken dat ons uitsig onbelemmerd is. Maar dit beteken ook dat ek tussen twee soliede glaspanele moet indruk om my taak te verrig. Ek is geseën met Afrika-heupe wat sonder aarseling die 25cm van die stoepie oorskry. Dit beteken dat ek moet krap-krioel en skuif soos ‘n dronk skollie om by al die vensters uit te kom, terwyl ek of my boude of my… voorkant na die straat en strand moet wys. Ek voel jammer vir die drentelaars wat sou opkyk en die petalje moes aanskou, maar my sterk wilskrag het my laat deurdruk.  

Ek het die vensters klaar gewas. Hulle blink nie so mooi soos Jun se vensters nie. Maar ek kan immers weer die see sien. Vir amper ses ure het ek ‘n ernstige stoeisessie gehad met die vensterwasspons, emmers vol water, agt handoeke en ‘n hele bottel vensterwasseep. 

Ek het in ‘n bad vol Engelse sout gaan lê, drie spierverslappers gedrink en myself tot in traksie verklaar vir ten minste 24 uur. Ek weet nie hoe Jun dit in minder as drie ure doen nie. Ek weet nie wat sy tegnieke is nie. Ek gaan ook nie uitvind nie. Wat ek wel weet, is dat ek Jun, na hierdie hierdie kwarantyn, dubbel gaan betaal.  

Kous

Daar is ‘n monster in ons huis wat sokkies vir ontbyt eet. Ek is nie seker hoe hy lyk of waar hy bly nie, maar hy leef ongetwyfeld op kouse. Enkelkouse. Hy eet nie pare nie, o nee, hy eet een gestreepte sokkie op ‘n slag. En dan is sy smaakklier vir daardie spesifieke soort en kleur sokkie vir altyd verlore, want hy sal nooit die ander een eet nie.

In die waskamer is so mandjie waarin ek al die vreemde voorwerpe bêre wat uit die masjien gehaal word aan die einde van ‘n wassiklus: ‘n plastiekrobyn wat ek moet terugplak op Thanos se spesiale handskoen; ‘n LOL pop se hakskoen; ‘n Euro muntstuk; twee haarrekkies; ‘n “student council” balkie wat ek weet my dogtertjie sal soek as die skole weer eendag begin; die A wat van die skootrekenaar se sleutelbord afgekom het en nege sokkies, almal onpaar. Deur die laaste paar jaar was ek gelukkig genoeg om die verlore voet-oortreksels op te spoor in opvolgwasperiodes, maar die pasmaats is duidelik nie alle kouse beskore nie.

Ek wil nie skoon kouse aantrek om vuil voete te verberg nie, so ek sal die skuldlas van sekere verlore sokkies voor die deur van die kinders lê. My seuntjie het al in die kar geklim op ‘n Maandagmiddag met net een kous aan sy skoen. Iewers in sy besige dag het sy linkerkous net spoorloos verdwyn. Hy het steeds albei skoene aangehad, maar slegs een kous. Ek het net instinktief geweet dat geen vraag sou lei tot ‘n sinvolle antwoord nie, so ek het maar net my kop geknik en daai aand een ekstra glasie wyn gedrink voor ek die kous maar in die asblik gegooi het. Immers het ek toe verstaan dat die ander helfte nie in die huis deur ‘n naamlose, gesiglose monster verslind is nie.

Persoonlik verkies ek maar Eva se kouse, oftewel kaalvoet loop. Ek vervang Manlief se sokkies voor hulle vol aartappels val of soos satan se asem begin ruik. Die skool vereis egter die dra van kouse en dis hier waar die alfa van my probleme lê. Dogtertjies dra wit kousies met sysagte patroontjies wat om die enkels vou, terwyl die donker sokkies van seuns alte dikwels konsertina speel. Met die was van 15 pare kouse weekliks, is die waarskynlikheid van verlies amper ‘n sekerheid. Ek loop op spreekwoordelike kousvoete as ek die taak versigtig en met oorleg aanpak. Ek het al wassakkies gekoop, kouse geknoop, sokkies met gare gemerk, maar die monster trek die kous oor my kop, elke keer. My hart is nou al so gewoond aan die weeklikse verlies, dat ek nie eers meer treur of begrafnis hou nie.

Toe gebeur daar vanoggend ‘n wonderwerk. Terwyl ek besig is om die skoenkas in die portaal uit te pak en skoon te was, ontdek ek ‘n swart kous met pynappels op. Agter die tv-kas, spoor ek wraggies ‘n wit skoolgetuienis op. Dis waar die gelukskote stop. Maar ek reken twee uit nege potte het hul deksels gekry. En met ons inperking wat ten minste vir nog vyf weke gaan duur, is daar nog heelwat hoeke en gaatjies in die huis waar ek kan soek en skrop en skoonmaak. Wie weet, miskien loop ek daardie monster raak… en dan kan ek hom aanraai om eerder vuil skottelgoed skoon te lek, souse wat lankal reeds verval het op te slurp en as hy regtig wil, kan hy selfs ‘n paar “ingeleefde” onderbroeke opknibbel as hy regtig honger word.

Miskien is die monster nie die skuldige een nie. Miskien het die sokkies net drome gehad. En een was sterker en meer doelgerig as die ander. Miskien lê daar iewers ‘n kous op ‘n Griekse eiland, miskien is daar ‘n skoolkous besig om ‘n piramiede se grafkelders te ontdek, miskien is daar iewers ‘n paar voete, wat met onpaar kouse, oefen om ‘n marathon te hardloop en miskien is ‘n kous iewers in ‘n kroeg besig om in brandewyn te week om homself te vind. Miskien het een kous eerder met ‘n masker identifiseer, miskien word rekmerke uit ‘n ander gesny en miskien hou een ‘n lappop geselsskap op ‘n ashoop.

Wanneer die kouse heengaan, wie hulle bevredig en waar hulle opeindig is antwoorde wat ek seker nooit sal vind nie, maar ek droom maar oor ‘n kous wat die tande van ‘n monster ontsnap het en nou vry van voetskimmel en skerp toonnaels, in die groot, wye, wêreld sy droom najaag.

 

 

 

Eier, suiker, sopie

Ek het gelag toe ek die eerste uitdaging sien… die man met die baard wat ‘n rou eier sluk, toe ‘n halwe koppie suiker kou en dit eindelik afsluk met ‘n glasie Buffelsfontein brandewyn. Dit voel of ek my foon vir sestig sekondes neergesit het en in daardie minuut het die hele Suid-Afrika na hoenders, klonte en alkohol gegryp. My sosiale muur word oorweldig met manne, muise en selfs kinders wat die ritueel aanvaar in die naam van goeie humor.

Ek lag vir die gesigsuitdrukkings. Ek gril vir die rou eier wat teruggebraak word op die stoeptafel. Ek kyk weg as die man besluit hy vat dit na ‘n hoër vlak toe deur die eier te snuif. Ek verwonder my aan die inisiatief en kreatiwiteit waarmee Suid-Afrikaners hierdie grendelstaat aanpak. Ek is jaloers op die kreatiwiteit waarmee die uitdaging interpreteer word. Party eet paaseiers. Ek sien Willem vat nie kanse met kabouters nie en sluk ‘n krokodileier. Daar was ‘n duifeier en ‘n gekookte eier. Nou wag ek vir iemand om ‘n volstruiseier te probeer tem. Ander vervang die suiker met sitrosoda. Asyn in plaas van rum. Sommiges sluk sonder om ‘n wenkbrou te lig. Ander spoeg met ‘n gesig wat herinner aan iets uit ‘n ruimtefilm. Party kou. Ander blik en bloos niks. Sommige lag. Min huil. Dis ‘n netjiese verspreiding van verwagte data. Ek staan verstom oor hoe vinnig die woord oor die wêreld versprei, want skielik is daar Suid-Afrikaners op elke kontinent wat sosiale media oordonder met videogrepe.

Mens kan eintlik nogal baie oor mense leer in hierdie videos. Waar word die video geneem? In die tuiskroeg? In die kombuis? In die eetkamer? En so dan en wan selfs in ‘n slaapkamer. Die agtergrond vertel interessante stories oor die daaglikse bestaan van ons volk. Oulike worshonde loop doelloos in die tuin, op soek na ‘n vergete been. ‘n Pappegaai skree vloekwoorde wat nie eens die eierslukker se aandag van sy taak aftrek nie. Daar lê twee onderbroeke langs die drie kaste bier op die stoep en ek kan nie help as om te wonder wat die storie is nie. ‘n Mooi ketel op ‘n skoon kombuiskas verseker my dat daar nie tieners in die huis is nie, want daar is nie ‘n grondbootjiebotterbroodjie gemaak waarvan die krummels op die kas gelaat is nie. ‘n Wit sitkamerbank getuig dat daar geen kindervoetjies deur die huis hardloop nie. Of dalk is dit net ‘n oorgretige mamma wat weet hoe om ‘n huis met ‘n ysterhand te regeer. Die halfgeboude Opel wat oopbek in die tuin lê, laat my terugdink aan die goeie ou dae toe mens nog parte in die winkel kon gaan koop. Dit voel of ek rondkuier in die huise van vreemdelinge regoor Suid-Afrika.

Ek weet nie waar die idee vandaan kom nie. Google is vaag. Maar dit blyk ‘n eg Suid-Afrikaanse ding te wees. Ek is ook uitgedaag. My liewe, dierbare boetie (wat boonop vandag verjaar!) het al die pad uit Australië my naam op Facebook genoem. Dit spyt my om egter die boodskap oor te dra: Nee dankie.

Verstaan my nie verkeerd nie, ek dink dis ‘n briljante, oulike manier om te vergeet van die toestand waarin die aarde homself bevind. Ek dink dit gee baie mense iets om te doen, ander iets om oor te lag en oor die algemeen lig dit die gemoedstoestand van ‘n nasie. Dis skadeloos, al is dit nie skandeloos nie. Dis onskuldig en pret en dit gee mense iets anders om oor te praat as die virus en sy gevolge. Die kans om salmonella op te doen is baie laag en solank die eiers gepasteuriseer is, is jy veilig.

 

So hoekom gaan ek dit nie doen nie? Want ek sluk baie dinge en ongelukkig is rou eiers nie een van hulle nie. Ek drink en eet vir my plesier, nie ander se vermaak nie. Ek bedank egter die mense wat dit vir my vermaak gedoen het, dit was voorwaar ‘n ongemaklike, grillerige, plesier.  Ek is maar selfsugtig as dit by gastronomiese ervaring kom. Ek gun elke dier sy geit en gier. Ek hoop mense neem ook Pick en Pay en Spar se uitdagings op en skenk eiers, suiker en melk aan iemand wat minderbevoorreg is. En meer as enigiets hoop ek dat mense sal lag en gesels en in mekaar se skoene sal kan gaan stilstaan. Ek hoop dat ons mekaar weer sal sien en hoor en voel. En as dit ‘n eier, suiker en ‘n sopie vat om ons weer te herinner aan ons wonderlike menswees, dan buig ek die knie voor die eenvoudige bestanddele.

Aan elkeen wat braaf, dom, slim, stout, ligsinnig of sommer net verveeld was…

Aan elke Willie, Chanè, Nantes, Hannelie, Dewald, Linda, Jan, Heleen en al die ander lekker mense…

Ek lig my glas, glimlag, gryp geluk en… gesondheid!

Koek

Sekere dinge in die lewe is moeilik om sonder mekaar op te roep, soos skoolskoene en blase op jou hak byvoorbeeld. Of beestong en soet-suur-mosterdsous. Of Afrikaanse dwangrym en moderne musikante. En natuurlik is dit moeilik om te verjaar as jy nie koek het om nog ‘n lewensjaar mee te vier nie.

Die Grieke het heelwat jare gelede ‘n ronde broodkoek ter ere aan Artemis, die maangodin, gemaak om ‘n geboorte te vier. Artemis was verantwoordelik om die onskuld van pasgebore asems te bewaar en is ook die taak opgelas van beskerming. Die Duitsers het begin om ‘n kersie bo-op die koek te laat skitter, om die “lig van lewe” te verteenwoordig. Generasies later is ons Afrikaners steeds plesierig op die dag wat ons nakend en skreeuend Moeder Aarde ontmoet het.

Ek het ‘n sterk geloofsoortuiging om elke verjaardag te vier. Dit is die een dag wat ek voel selfsug mag seevier. Ons sal eet waarvoor ek lus is. Ons sal doen wat ek wil. Musiek sal deur die huis blêr waarop ek wil dans. Want op geen ander van die 364 dae van die jaar, het ek hierdie geleentheid nie. Nie eers op Moedersdag is my voorkeure so belangrik soos op my verjaardag nie. Vanjaar moes ek egter op isolasie-stasie se stoep sit en toekyk hoe die son oor nog ‘n dag opkom. Ek het dit oorweeg om my eie koek te bak. Of dalk eerder ‘n tert?

 

Ek het al telkemale gewonder hoekom konserwatiwiteit en koek sinonieme is, terwyl tert en traktaatjies met mekaar verband hou. Alle koeke is tog nie voorspelbare, vanieljelae met botterversiering nie? En alle terte is nie skandelik vir die skaal nie? My vermoede word bevestig toe ek die verrassing van die afleweringsman oopmaak: een besonderse, dekadente, fudge en donkersjokolade koek. Ek het die boks soos ‘n besetene oopgepluk en onmiddelik my vinger oor die bolaag getrek. Sonder skroom of skaamte het ek my vinger afgelek en gekreun asof ek myself in die middel van ‘n hygroman bevind. Ek het sommer met ‘n bottermes die koek aangeval en ‘n onreëlmatige, ongemerkte, onmeetbare stuk gesny. Daai koek was so soet ek dink die hele buurt sal suikersiekte kan kry, maar die vreugde was groter.

 

Dalk glimlag Artemis, dalk sug ‘n Duitse voorvader tevrede, dalk is ek bloot net dankbaar… maar ek verstaan dat ‘n tert nie dieselfde opwinding sou kon skep nie. Ek voel nederig en dankbaar vir die gawe om ‘n koek te kon geniet op my verjaardag. Een wat vir my gebak is. Een wat vir my afgelewer is. Een waaraan ek nie eers gedink het nie.

Ek het my verjaardag voor die rekenaarskerm deurgebring. Ek is geseën met liedjies in verskillende tale, gedigte wat my nou nog laat huil van begrip en om die gesigte van my mense om die wêreld te sien, was ‘n voorreg. Daar is blomme op die tafel, wyn in die rak, luukse bederfies in die kas en ‘n propvol gees.

Kaas en wyn; braaibroodjies en skaaptjoppies; ‘n koek met ‘n kersie… sommige dinge is maar net onlosmaaklik deel van mekaar. Ek wikkel my toe in die stukkie versugting en glo dat ek nou weer kans sien vir ‘n nuwe lewensjaar, want iemand verstaan hoe belangrik ‘n koek is.

 

Kennis

Kennis is krag. Dit was my laerskool se leuse. Ek dink menige mens het al swaar gesluk aan die een of ander cliché wat homself in ‘n skoolwapen bevind het. Alles in die naam van akademie natuurlik. Ons het geweet dat die rugbyspan eintlik die septer swaai en dat die krieketspan altyd voorkeur sal kry bo die koor, maar onder die sambreeltjie van wysheid, is skole gevorm.

Wiskunde maak vir jou deure oop. Dis hoekom ons maaltafels soos papegaaie moes leer en behoede jou handpalms as jy nie al die antwoorde more kan herhaal nie. Om die verskil tussen ‘n werkwoord, byvoeglike naamwoord en lidwoord te verstaan, kon die verskil beteken tussen universiteitstoelating en om in Spar te gaan pakkies pak vir die res van jou lewe. Of sò is ons immers deur slim onderwysers meegedeel.

Jaar in en jaar uit is stapels vol papierwerk in leerders se boeke geplak. Prentjies is ingekleur, datums is onderstreep, toetse is geskryf, punte is aangeteken en dan is daar die etiket van ‘slim’ of ‘sukkelaar’ om jou nek gehang.

Later van tyd sou die kenners dit uitblaker: daar is verskillende soorte intelligensies… en nie almal leer op dieselfde maniere nie. Tog het die skole nie verander nie. Kurrikula is nie aangepas nie. Ek wonder dikwels hoeveel kinders worstel nog jaarliks deur kringe in een of ander bos, met ‘n Raka en Romeo wat oud en vol artritis, met ‘n heupvervanging om die draai, staan en toekyk. Ek moes in 2009 in ‘n rillerklas sit en toekyk hoe ‘n juffrou ‘n Afrikaanse begripstoets uitdeel, wat sy persoonlik uit ‘n Huisgenoot van 1972 geknip het. Kennis is soms laf.

Jy gaan universiteit toe om slim te word, graad te vang. Jy lees dik boeke vol groot woorde en dra ‘n swartraambril wat in die mode is, want kennis… kennis kan nie van jou ontneem word nie. Jy trou en woon lesings oor huwelike by. Jy raak swanger en koop tydskrifte wat jou gaan regruk vir mamma wees. Jy maak seker jou kind is skoolgereed, want niemand kan wysheid steel nie. Ons hardloop onsself doodmoeg en uitasem agter inligting aan, want kennis bring mag.

En nou, nou is hierdie onderwyser ook verantwoordelik vir die tuisonderrig van haar twee spruite. Ek wou al lankal die tafel omkeer en skree: ‘tsek! Julle moet maar eendag met jul hande loop werk. In desperate oomblikke het ek na die sakrekenaar gegryp en hulle bloot gewys hoe om die regte knoppies te druk. Dis mos ook kennis? Ons beperk tegnologie-gebruik. Ons stel suikergrense. Ons moedig lees aan. Maar soms, net soms, moet mens ook maar God’s water oor God’s akker laat vloei. Om te fliek met ‘n kind onder elke arm en ‘n reuse bak sjokolade, swiets en tjips op jou skoot, laat my hart vinnig klop. Om Uno te speel op die gras met kindergesiggies vol roomys, laat my uit die maag lag. Om vir 45 minute te luister hoe twee opgewonde stemmetjies vertel van snaakse diere op YouTube, dit maak my gelukkig.

 

Ek weet hoe om te differensieer en ek verstaan hoe integrale werk. Maar dit is nie herinneringe wat ek gaan koester nie. En miskien is die vermoë om gelukkig te wees en om te weet hoe om in die eenvoud van die lewe te kan lag, waar die ware krag van kennis lê. Miskien is die kennis meer abstrak en miskien, miskien leer ek meer by my kinders as in enige boek.

Sewe en Dertig

Dis presies een minuut oor twee in die oggend. Ek verjaar dus amptelik. My hoop was dat ek teen die rype ouderdom van 37 al die kuns van deurslaap kon bemeester, maar nou ja, hier sit ek op die stoep.

Ek het nie iets besonder manjifiek verwag nie. 37 is mos nou nie ‘n besondere mylpaal op die lewenskalender nie. Ek was op 16 reeds gesoen, op 21 reeds gesuip en wel, teen dertig was ek… kom ons sê maar net “ervare”. Numeroloë reken die nommer 37 verteenwoordig introspeksie en kreatiwiteit, uithouvermoë en onafhanklikheid. Dit is blykbaar die ouderdom waarop ek nuwe dinge, metodes en plekke moet ontdek. Numeroloë het duidelik nie geweet dat ek op my 37ste verjaardag die kwarantyn-trein gaan ry nie. Al wat ek gaan ontdek is drie dae oue Cheerios wat die kinders onder die yskas ingeskop het, in plaas daarvan om dit op te tel en weg te gooi. Ek sal moontlik versteende tandepasta onder die wasbak ontdek en miskien selfs die verlore sokkie van Januarie 2019 uiteindelik opspoor… onder ‘n perdestal propvol poppe en plastiekdiertjies. Wat nuwe bestemmings betref is ek effe beperk. Letterlik. Die binnekant van my kas is al vir byna vyf weke my heilige skuilplek teen die aanslae van honger kinders en ‘n man wat sy bril soek.

Volgens die Japanese kultuur is sekere ouderdomme so ongelukkig dat hul selfs ‘n naam daaraan toegeken het: yakudoshi. Vir vrouens is die ongelukkige ouderdomme 19, 33 en ja, 37. Ek hoef net na my wynvoorraad, die skaallesing of my ongemanikuurde toonnaels te kyk om te weet dat ek nie noodwendig ongelukkig is nie, maar dalk effe verwaarloos. Ongelukkig is die 385 mense wat in 1937 in die Ohio vloed verdrink het en die een miljoen mense wat haweloos gelaat is. Of die Spanjaarde wat in 1937 vasgevang was in ‘n ongenaakbare burgeroorlog.

Wallace Carothers het ook in 1937 die aansoek vir patentereg ingedien vir nylon. En nee, naailon is nylon, daar is nie ‘n mooier Afrikaanse woord vir hierdie materiaal nie. In dieselfde noodlottige jaar, sterf einste meneer Carothers, voor hy miljoene kon maak die materiaal wat die daaropvolgende dekades se mode sou beïnvloed. Amelia Earhart verdwyn soos ‘n speld in ‘n hooimied en in Hong Kong sterf elf duisend mense in ‘n orkaan.

1937 het darem ook heelwat gelukskote ingehou. Howard Hughes breek die rekord om van Los Angelos tot in New York te vlieg in 7 ure, 28 minute en 25 sekondes. In Texas word ‘n standbeeld van Popeye opgerig, deur die plaaslike spinasieboere. Shirley Bassey en Jack Nicholson word gebore en Lord Robert Cecil wen die nobelprys vir vrede.

 

Met elke verjaardag word mens mos maar so spontaan tot voor die spieël gedwing. Daar is inderdaad 37 nuwe plooie en ongemaklike rekmerke. Kraaipootjies en krulhaartjies. Dis egter die innerlike spatare wat skielik tande begin wys. Het ek al ‘n droom bewaarheid? Het ek al iets vir iemand anders beteken? Het ek al genoeg gedoen? En as ek more die lepel in die dak sou moes steek, gaan spyt te laat kom? As ‘n siek persoon my sou moes lek of raak moes hoes, sou twee tot drie weke genoeg wees om te kan skryf dat ek waarlik geleef het? Of gaan ek maar nog ‘n stereotipiese geval wees van verdriet op die sterfbed?

Ek berus dat Stan Lee op 37 nog onbekend en brandarm was. Kolonel Saunders het nog van die hand tot die mond geleef en sou eers op 62 sy hoenderindustrie laat koning kraai. 37 is bloedjonk as jy na sekere suksesverhale luister. Maar jy moet spesifiek wees, want moderne miljoenêrs is katelknape met melkbaarde.

 

Ek is 37. Ek sit nie altyd vroulik nie. Ek lag lelik, vloek te veel en praat te hard. Ek het rolle en dubbelkenne en ek kan steeds nie Frans praat nie. Ek skink nog ‘n glas wyn en klink teen die maan, want vanoggend, waar ek hier sit en skryf, is ek diep tevrede, dankbaar en verlig. Mag elke donker wolk, so pragtige silwer rand hê en mag ek dit altyd, eerste raaksien. Salut.